Fruktoz ile nonalkolik karaciğer yağlanması oluşturulan sıçanlarda rheum ribes L. bitki ekstraktının bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi

Bu çalışmada, yüksek fruktoz alımına bağlı deneysel olarak oluşturulan non-alkolik karaciğer yağlanması (NAFLD) modeli kullanılarak, Rheum ribes L. (ışkın) bitkisinin hepatoprotektif ve antioksidan potansiyeli araştırılmıştır. Sprague Dawley türü erkek sıçanlar; Kontrol grubu, fruktoz grubu, Rheum ribes grubu, fruktoz + Rheum ribes hergün grubu ve fruktoz + Rheum ribes gün aşırı grubu olmak üzere beş gruba ayrılarak deneysel düzenek kurulmuştur. Sekiz hafta süresince fruktoz uygulamasıyla NAFLD indüklenmiş, ardından ilgili gruplara Rheum ribes L. ekstraktı verilmiştir. Çalışma sonunda hayvanlardan alınan serum ve doku örneklerinde kolesterol, AST, ALT, MDA düzeyleri, lipofilik vitaminler (A, E, K2) ve yağ asidi profilleri değerlendirilmiştir. Fruktoz uygulanan gruplarda serum kolesterol düzeylerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05); buna karşılık, AST (p<0,001) ve ALT (p<0,001) düzeylerinde belirgin yükselme olduğu, MDA seviyelerinin hem serumda hem de dokuda anlamlı şekilde arttığı (p<0,001) tespit edilmiştir. Lipofilik vitaminler arasında yalnızca A vitamini düzeylerindeki değişimin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p=0,001), fruktoz grubunda belirgin azalma, Rheum ribes uygulaması ile ise kısmi toparlanma sağlandığı görülmüştür. E ve K2 vitaminlerinde ise anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir (p>0,05). Yağ asidi analizlerinde ise palmitik, stearik, oleik, linoleik ve linolenik asitlerde anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0,001). Elde edilen veriler, Rheum ribes L. bitkisinin NAFLD'nin önlenmesinde ve oksidatif stresin azaltılmasında terapötik potansiyel taşıdığını ve gelecekte yapılacak farmakolojik çalışmalarda doğal destekleyici ajan olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Rheum ribes; Fruktoz; AOYKH; Lipofilik vitamin; Yağ asidi profili.