Fuzûlî ve Sadî'de uzrî aşk tasavvuru

Klasik Türk şiiri araştırmalarında henüz çözüme kavuşturulmamış birçok sorun, müphemliği giderilmemiş ve net bir tanıma kavuşamamış birçok husus vardır. Şiirin ana temasını oluşturan konulardan biri olan aşkın, beşerîlik-ilahîlik mevzuu da bu hususların başında gelir. Günümüze değin araştırmacıların, bildiklerinden şüphe edilemeyecek konulara dahi değinmekten çekindiği; bu konu veya kavramlar üzerine yeterince eğilmedikleri görülmektedir. Söz konusu aşk olduğunda hadarî ve uzrî kavramlarının klasik Türk şiiri incelemelerine dahil olmaması, mezkur incelemelerin çerçevesini daraltmakta; her aşk yalnızca beşerî veya ilahî olarak sığ bir değerlendirmeye tâbi tutulmaktadır. Bu da şiir incelemelerinde yanlış olmasa da eksik bir yaklaşıma kapı aralamaktadır. Nitekim Fuzûlî gibi birçok şâirin hemen her şiiri ilahî/tasavvufî perspektifle ele alınmakta, beşerî bağlamda değerlendirilmesi gereken beyitler, geleneğe ters düşmemek veya başka sebeplerden ötürü ilahî bağlamda ele alınmaktadır. Çalışmamız hadarî ve uzrî kavramlarını görünür kılma ve bu kavramların şiir incelemelerinde bir kıstas olmasının önünü açma gayesi gütmektedir. Bu minvalde Fuzûlî'nin de Sa'dî-i Şîrâzî gibi uzrî bir şâir olduğunu göstererek ortak kavram ve mefhumlarla uzrî aşkın çerçevesini çizmek amaçlanmaktadır.