Geleneksel cami mimarisinden çağdaş türk cami mimarisine geçiş sürecinin sembolik anlam üzerinden değerlendirilmesi

Toplum ile ortaya çıkan din kavramı, insanoğlunun kültürel gelişimiyle çeşitlenmiştir. Her din, mekanlarının şekillenmesinde etkili olmuştur. Tanrı ile toplumu birleştiren bu tapınma mekanlarını dinden ayrı değerlendirmek mümkün olmayacaktır. Bu bağlamda İslam dini üzerinden Müslümanlık tapınma mekanları olan camileri incelemenin mümkün olduğu söylenebilir. İslam, tapınma mekânı olan camileri üzerinde, net biçim ve tasarım yönlendirmelerine sahip değildir. Bu durum sonucu cami yapısı, tarih boyu farklı kültürlerde farklı yaklaşımlarla tasarlanmıştır. Kültürel etkileşimler sonucu yüzyıllar içinde önemli form ve anlam gelişimlerini tamamlamış, toplumsal bir değer haline gelmiştir. Yapı unsurlarının her birinde önemli sembolik anlatılar barındırmaktadır. Bu bağlamda çalışmada cami yapılarının, tarih boyu değişimleri sembolik anlam üzerinden değerlendirilmektedir. Geçmişten günümüze değişen sosyo-kültürel ihtiyaçlardan doğan tasarım yaklaşımlarının yapı unsurları üzerindeki etkilerini görmek hedeflenmiştir. Bu tez içerisinde İslam dinindeki ibadet yapıları incelenirken tarihsel gelişim arka planını görmek için genel anlamda İslam coğrafyasındaki mimari yapı özet olarak anlatılmıştır. Tezin ana bölümünde ise özellikle Osmanlı cami mimarisindeki gelişim ve Türkiye'deki çağdaş cami mimarisi örneklerinin karşılaştırmasına odaklanılmıştır. Çalışmada cami yapılarında incelenen örnekler, değişen mekân kurgulama yaklaşımlarının geçmişten günümüze ulaşan sembolik anlatıları da etkilediğini göstermiştir. Kültürel değişimlerin yapılara yansıma biçimi, malzeme ve form üzerinde dikkat çekmektedir. Mekanların yeni yaklaşımlarla tasarlanması, yapı unsurlarının farklı biçimlerde ele alınmasını doğurmuştur. Böylece anlam arayışlarında da farklı yaklaşımlar gözlemlenmektedir. Sembolik anlatılar, yeni anlatım şekilleriyle geçmişten günümüze devam etmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Cami, Çağdaş Türk Mimarisi, Geleneksel Mimari, Kutsal, Sembolik Anlam, İslam Mimarisi