Geleneksel kırsal mimari mirasın korunmasında sel ve heyelan afet risk azaltımı model önerisi: Rize İkizdere örneği

Ülkemiz kırsal alanlarındaki çeşitli tehlikelerle ve yok olma riskiyle karşı karşıya kalan özgün mimari mirasın afetlere maruz kalma risklerinin gözardı edildiği görülmektedir. Afetler olmadan önce risk tespiti, risk analizi ve risk azaltım müdahaleleri yapmak, afet olduktan sonra yapılan müdahale ve kurtarma çalışmalarına göre çok daha etkili ve ekonomik olmaktadır. Bu bağlamda tez çalışması kapsamında Doğu Karadeniz kırsalında afete maruz saha içerisinde kalan İkizdere ilçesi Dereköy Köyü'ndeki geleneksel mimari miras için heyelan ve sel risk azaltım model önerisi geliştirilmiştir. Risk analizi, risk değerlendirmesi ve risk azaltımı aşamalarından oluşan modelde, öncelikle çalışma alanın heyelan ve sel duyarlılık haritaları oluşturulmuştur. Yapı ölçeğinde geleneksel kırsal mimaride incinebilirliği etkileyen kriterler belirlenmiş ve iki farklı afet riski için ağırlıkları hesaplanmıştır. Yapıların risk düzeylerini belirlemede etkili olan bir diğer girdi olarak değerlendirilen yapıların genel hasar seviyeleri Bulanık Mantık yöntemiyle tespit edilmiştir. Risk değerlendirmesinde ise elde edilen veriler kullanılarak yapıların risk seviyeleri ve öncelikli risk azaltımı yapılması gereken yapılar tespit edilmiştir. Son bölümde ise risk azaltımı için müdahale yönteminin belirlenmesiyle çalışma sonlandırılmıştır.