Genç yetı̇şkı̇nlerde ağız hı̇jyen alışkanlıklarının, dental anksı̇yete ve korku düzeylerı̇nı̇n doğal dı̇ş rengı̇ üzerı̇ndekı̇ etkı̇sı̇nı̇n değerlendı̇rı̇lmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, dental anksiyete ve korku düzeylerinin, ağız hijyeni alışkanlıkları ve diş rengi üzerindeki etkisini genç yetişkin bireylerde incelemektir. Yöntem: Çalışmaya 18-35 yaş arası 503 kişi katılım gösterdi. Muayene sırasında DMFT, gingival indeks, plak indeksi hesaplandı. Vita Easyshade V spektrofotometre cihazı ile alt ve üst çeneye ait kaninler arası diş renkleri ölçüldü. Katılımcılar sosyodemografik veriler, ağız hijyeni alışkanlıkları, modifiye dental anksiyete skalası ve dental korku skalasının bulunduğu anketi doldurdu. İstatistiksel analizinde Kruskal-Wallis H ve Dunn testi, One-Way ANOVA ve Spearman tesleri, yapısal eşitlik modeli (SEM) için Dağılımdan Bağımsız Tahmin Yöntemi (ADF) kullanıldı. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak alındı. Bulgular: 503 hastadan elde edilen verilerin analizinde, ölçümler arası güvenilirliğin yüksek olduğu belirlenmiştir (ICC > 0,85). Katılımcıların ortalama yaşı 24,36 ± 4,58 olup, kadın oranı %64,6'dır. Dental anksiyete ölçeği ortalaması 10,99 ± 4,78, dental korku ölçeği ortalaması ise 39,98 ± 16,39 olarak bulunmuş; iki ölçek XVIII arasında güçlü pozitif korelasyon saptanmıştır (r = 0,834, p < 0,001). Gingival indeks ve plak indeks skorları, cinsiyet, anne-baba eğitim düzeyi, gelir ve ağız hijyeni alışkanlıklarıyla anlamlı ilişki göstermiştir (p < 0,05). Kadınlarda, düzenli fırçalama yapanlarda ve diş ipi kullananlarda PI ve GI değerleri anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Sigara kullanımı, günlük tüketilen renkli içecek miktarını artırmış (p<0,001) ancak diş rengi üzerindeki CIELab (Commission Internationale de l'Eclairage) değerlerinde anlamlı fark yaratmamıştır. SEM sonucunda, dental anksiyete ve korku düzeylerinin periodontal indekslerle anlamlı ilişkisi bulunurken, diş rengi parametreleri (L, a, b) üzerinde sadece üst çene dişlerinde doğrudan anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p < 0,05). Sonuç: Genç yetişkinlerde dental anksiyete ve korku, periodontal sağlık göstergeleriyle anlamlı ilişkiler göstermektedir. Anksiyete arttıkça plak ve gingival indeks değerlerinin yükseldiği, buna karşın dental korkunun ağız bakımı davranışlarını artırarak indeks değerlerini azalttığı görülmüştür. Ayrıca psikolojik değişkenlerin diş rengi üzerindeki etkisi yalnızca üst çenede anlamlı bulunmuş; bunun estetik farkındalıkla ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Doğal diş rengi, Anksiyete, Korku, Periodontal sağlık, Ağız hijyeni alışkanlıkları