Genel eğitim sınıflarında kolaylaştırıcı kişi uygulamalarının iyileştirilmesi: Bir eylem araştırması

Amaç: Bu araştırmanın amacı, bir genel eğitim sınıfında gerçekleştirilmekte olan kolaylaştırıcı kişi uygulaması hakkında var olan durumu ortaya koymak; kolaylaştırıcı kişi ve özel gereksinimli öğrencinin gereksinimleri bağlamında planlamalar, uygulamalar ve değerlendirmeler yaparak kolaylaştırıcı kişi uygulamalarını iyileştirme sürecini incelemektir. Yöntem: Bu çalışma bir genel eğitim sınıfındaki kolaylaştırıcı kişinin durumunu ortaya koymayı amaçlayan, durum saptama ve uygulama aşamalarının izlendiği bir eylem araştırmasıdır. Araştırma, İstanbul ilinde bir ilkokulun dördüncü sınıfına devam etmekte olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış bir kız öğrenciyle çalışmakta olan kolaylaştırıcı kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler, yapılandırılmamış gözlemler ve araştırmacı günlüğü kullanılarak toplanmış; içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmanın durum saptama aşamasında elde edilen verilere göre, kolaylaştırıcı kişinin sınıf içinde kendi rolüne ilişkin bilgi ve farkındalığında eksiklikler bulunmaktadır. Ayrıca özel gereksinimli öğrencinin sınıf içi davranışlarının iyileştirilmesi için etkisi kanıtlanmış uygulamalar arasından uygun olanları uygulamada ve öğrenci için öğretimi bireyselleştirmede desteklenmeye gereksinim duymaktadır. Belirlenen bu duruma göre on yedi hafta boyunca iyileştirmeye yönelik eylemlerde bulunulmuştur. Bu kapsamda kolaylaştırıcı kişi tarafından fiziksel düzenleme yapılması sağlanmış, özel gereksinimli öğrencinin dersle ilgilenme davranışı arttırılmış, öğrencinin uygun davranışları arttırılmış ve öğretim uyarlaması yapılması sağlanmıştır. Sonuç ve Öneriler: Kolaylaştırıcı kişiye rol ve sorumlulukları hakkında farkındalık kazandırılmış, sınıf içinde özel eğitim gereksinimi olan öğrencinin davranışlarını yönetmesi ve öğrenci için öğretimi bireyselleştirebilmesi kapsamında gerçekleştirilen uygulamalardan olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara dayalı olarak kolaylaştırıcı kişilerin kaynaştırma/bütünleştirme ortamlarında uygun olmayan davranışlarını ortadan kaldırmak ve etkililiğini arttırmak için işe başlamadan önce onlara özel eğitimle ilgili gerekli eğitimlerin verilmesi ve işe başladıktan sonra da süpervizyon sürecinden yararlanmaları için gerekli düzenlemelerin yapılmasına ilişkin önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Kolaylaştırıcı kişi, Kaynaştırma/bütünleştirme, Eylem araştırması