Geri ödeme mekanizmalarının hasta güvenliği açısından değerlendirilmesi (Bir sistem önerisi)

Günümüzde, sağlık bakım hizmeti kaynaklı tıbbi hatalar ve istenmeyen olaylar ile bunlardan kaynaklanan hasta zararının önlenmesine yönelik çalışmalar, özellikle gelişmiş ülkelerden başlayarak tüm dünya ölçeğinde giderek artan bir ilgi görmektedir. Aynı zamanda bu çalışmalarda ele alınan ve bir disiplin olarak nitelenebilecek "hasta güvenliği" kavramı ile bu kavrama ilişkin pratiklerin sağlık bakım hizmeti veren organizasyonlarda yerleştirilmesine yönelik bir takım stratejilerin de hayata geçirildiği görülmektedir. Özellikle gelişmiş ülkelerde söz konusu olan sağlık harcamalarındaki önlenemeyen artış, diğer yandan bu artışın hasta sonuçlarına yeterince yansımaması gibi nedenler, sağlık bakım hizmetlerinde bir paradigma dönüşümünü tetiklemektedir. Bu dönüşüm, sağlık bakım hizmetlerinin kalitesiyle ilgili tartışmanın odak noktasının hizmeti sağlayan sağlık bakım kuruluşlarından, hizmeti satın alan kamu veya ticari sağlık sigortası kuruluşlarına kayması yönünde yaşanmaktadır. Hasta güvenliği araştırmalarının da bu paradigma dönüşümünden etkilendiği gözlemlenmekte; sağlık hizmetini satın alan sigorta organizasyonlarının mevcut potansiyellerini, hizmet sağlayıcıların güvenli bir sağlık hizmeti sunmaya teşvik edilmesi ve bu yoldaki engellerin kaldırılması yönünde geliştirmeleri amacıyla bir takım adımlar atılmaktadır. Bu nedenle, özellikle geri ödeme mekanizmaları açısından atılan bu adımların incelenerek, ülkemize özgü, hasta güvenliğini önceleyen ve finansal sürdürülebilirliği sağlamada yardımcı olabilecek bir sistem önerisi ortaya koymak, bu tez çalışmasının temel amacını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda bu tez çalışmasının ilk bölümünde hasta güvenliği konusunun küresel ve yerel açıdan ele alındığı yaklaşımlar incelenmiştir. İkinci bölümde ise, sağlık bakım hizmet sunucularına yapılan geri ödeme mekanizmaları, bir model önermek üzere kalite ve hasta güvenliği penceresinden tartışılmıştır. Üçüncü bölümde de hem geri ödeme pratikleri açısından uygun bir yaklaşım olan hem de değer bazlı satın alma anlayışı kapsamında hasta güvenliğini dikkate alan "Hastane Kaynaklı Durumlar" yaklaşımı, araştırma metodolojisi açısından ele alınmıştır. Söz konusu yaklaşım kapsamında "14 hastane kaynaklı durum" temel alınarak bir araştırma deseni geliştirilmiş ve bir eğitim araştırma hastanesinde uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde Kruskal-Wallis H, Mann-Whitney U ve Ki-kare testleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Hastane Kaynaklı Durum (HKD) gelişen ve gelişmeyen hasta grupları arasında Kateter İlişkili Üriner Sistem Enfeksiyonu ve Vasküler Kateter İlişkili Kan Dolaşımı Enfeksiyonu HKD kategorileri için hem yatış gün sayısı, hem maliyet hem de mortalite değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Diğer yandan Kardiyak İmplante Edilebilir Elektronik Cihaz İşlemi Sonrası Cerrahi Alan Enfeksiyonu kategorisi için yatış gün sayısı ve maliyet, Koroner Arter Bypass Grefti Sonrası Cerrahi Alan Enfeksiyonu ve Bazı Ortopedik İşlemler Sonrası Cerrahi Alan Enfeksiyonu HKD grupları için ise yalnızca yatış sayısı değişkeni açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Araştırmanın son bölümünde, analiz sonucu elde edilen bulgular ve araştırma sonucu elde edilen bilgilerin ışığında hasta güvenliği ve finansal sürdürülebilirliğin temel alındığı bir geri ödeme sistem önerisi yapılmaktadır.