Hafif ateşli silahlarda kullanılan yuvarlak ve yassı telden üretilmiş yerine getiren yaylarda kuvvet kayıplarının incelenmesi

Hafif ateşli silahların genel çalışma prensipleri iğnenin fişeği ateşlemesi sonucu oluşan barut gazının geri tepmesi ve geri tepmeyi absorbe eden yerine getiren yayın ileri itmesi şeklindedir. Bütün hafif ateşli silahların çalışması bu sistem üzerine kurulmuştur. Silahlarda kullanılan yerine getiren yay ve mili (irca yayı ve mili) tabancanın yarı ve tam otomatik olarak çalışmasını temin eder. Barut gazının etkisiyle kapak takımının geriye gelmesinden sonra ileriye gitmesini sağlar. Yayın içerisindeki mil ise yayın sağa sola kaymadan ve burulmadan düzgün bir şekilde durmasını sağlar. Hafif silahlardan yarı otomatik tabancalar başta olmak üzere birçok farklı silahlarda son yıllarda yuvarlak tel yaylara alternatif olarak yassı telden üretilmiş yerine getiren yay kullanımı görülmektedir. Bu çalışmada hafif ateşli silahlar grubunun en yaygın üyesi olan bir yarı otomatik tabanca yerine getiren yayı yuvarlak ve yassı tel yay olarak tasarlanmış olup tasarım değerlerine uygun numune üretimleri yapılmıştır. Bu yaylara baskıya alma, yorulma ve ömür testleri uygulanmış olup her iki yayda meydana gelen değişimler gözlemlenmiştir. Yayların performansları L0 (serbest boy), P1 (üst çalışma aralığı yay kuvveti) ve P2 (alt çalışma aralığı yay kuvveti) değerlerinde meydana gelen kayıplar hesaplanarak değerlendirilmiştir. Test sonuçlarına göre yuvarlak tel yayların L0, P1 ve P2 değerlerinde meydana gelen kayıpların yassı tel yaylara göre daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Özellikle P1 değerlerinde meydana gelen kayıpların yuvarlak tel yaylarda çok daha fazla olduğu görülmüştür. Ancak ömür testinde yassı tel yaylarda daha erken kırılma meydana gelmiştir. Bu çalışma, silah tasarımcısına yerine getiren yaylar ile ilgili bir öngörü sunar. Çalışma sonucunda elde edilecek bulgular ile ülkemiz savunma sanayisine katkı sağlanması ve bu konuda yapılacak çalışmalara ışık tutulması amaçlanmıştır.