Hamdi Mustafa'nın Efrad-ı Şahaneye Mahsus İlmihal adlı eserinin transkripti ve değerlendirmesi

Son dönem Osmanlı askerî yapılanmasında ortaya çıkan gelişmeler, bu dünyadaki dini ilimlerin yazılı edebiyatını da etkilemiştir. Alanın ihtiyacına yönelik askerî personelden olmak üzere pek çok kişi ihtiyaçlara yönelik kitaplar kaleme almışlardır. Bu doğrultuda ortaya çıkan ve fıkıh edebiyatının bir ürünü olan ilmihaller dönemde pek çok neşri yapılan bir konu alanıdır. Kendisi de askerî bir personel olan Hamdi Mustafa'da mezkûr alandaki ihtiyaçları görmüş, 1324 tarihinde Efrad-ı Şahaneye Mahsus İlmihal adlı kitabı neşredilmiştir. Bu araştırmada hem Hamdi Mustafa tarafından kaleme alınan bu eserin transkripti yapılacak hem de askere yönelik yapılan çalışmalar ile karşılaştırmalar yapılarak değerlendirmelerde bulunulacaktır. Hamdi Mustafa [Mirgünlü], çeşitli ilmihal ve fıkıh kitaplarıyla tanınmıştır. Bu eserleri genellikle dini eğitim ve öğretim için kullanılmıştır. Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemindeki İslamî eğitimin önemli figürlerinden biri olarak kabul edilmekte olup, askeri kariyere sahip biri olarak tanınmıştır. Bu nedenle askeri eğitim ve uygulamalarla ilgili çalışmalarıyla bilinmektedir. Hamdi Mustafa Mirgünlü, "Efradı Şahaneye Mahsus İlmihal Kitabı" adlı eseriyle de bilinmekle birlikte mezkûr eser dönemin İslam hukuku anlayışını yansıtmaktadır. Ayrıca kendisinin askeri bir arka planı da olması nedeniyle, kitabın düzeni ve sunumu, askeri disiplin ve organizasyon prensiplerine uygun olarak hazırlanmıştır. Askeriyedeki ilmihal kitapları, askeri personelin dini bilgilerini artırmayı, ahlaki ve etik değerleri pekiştirmeyi ve günlük ibadetleri düzenlemeyi amaçlayan önemli kaynaklardır. Bunun yanı sıra dini kurallar ve öğretiler, askeri personelin doğru ve dürüst bir şekilde görevlerini yerine getirmelerine yardımcı olur. Ayrıca askerlik, zorlu, stresli ve ciddiyet gerektiren bir meslektir. Bu hususta ilmihal kitapları, askerlere manevi destek ve huzur sağlar. Dini bilgiler ve dualar da zorlu koşullarda moral ve motivasyon kaynağı olur. Askeriyede düzen ve disiplin de oldukça önemlidir. İlmihal kitapları, dini ibadetlerin düzenli ve disiplinli bir şekilde yerine getirilmesine yardımcı olur, bu da askeri disiplini destekler. Çeşitli din ve kültürlerden gelen askerler arasında ortak bir dini anlayış ve uygulama sağlamak, toplumsal uyumu teşvik eder. İlmihal kitapları, bu ortak paydaları oluşturarak birliği güçlendirir. Askeriyede ilmihal kitaplarının kullanımı, askeri personelin dini ve manevi ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra, askeriyedeki genel düzeni ve disiplini desteklemekte önemli bir rol oynar.