Capacity allocation and dynamic pricing for air freight transportation

Hava kargo endüstrisi, özellikle hızlı teslimat ve yüksek değer gerektiren mallar için en çok tercih edilen taşıma şeklidirler ve kendine özgü bir iş modeliyle küresel ekonomide çok önemli bir rol oynamaktadır. Havayollarının kargo kapasitesi sınırlıdır ve bu durum havayolları için kritik bir sorun teşkil etmektedir. Mevcut kapasiteyi en iyi şekilde kullanmak ve kapasiteyi doğru müşterilere doğru fiyattan satarak en yüksek geliri elde etmek karlılığı doğrudan etkileyen önemli bir husustur. Çalışmada hava kargo firmaları için kapasite tahsisi, talep tahmini ve dinamik fiyatlandırma problemi ele alınmıştır. İlgili problem üç aşamada irdelenmiştir. İlk aşamada kapasitenin ön satışa ayrılacak kısmı belirlenmiştir, ikinci aşamada ön satış haricinde kalan kapasiteyi de dikkate alan bir talep tahmin modeli önerilmiştir, son aşamada ise talep tahmininin girdi olarak kullanıldığı dinamik fiyatlandırma modeli oluşturulmuştur. Dinamik fiyatlandırma modeli sonucunda elde edilen birim gelir önerileri, ilk aşamadaki kapasite tahsisi modelini de besleyecek şekilde modellerin entegrasyonu sağlanmıştır. Hava kargo firmaları limitli kapasiteye sahiptirler ve bu kapasiteyi optimum şekilde kullanmak isterler. Kapasitenin anlaşmalar ile önceden satılması ya da gelecek talepler için satışa açılması mümkündür. Toplam kapasitenin ne kadarının önceden satışı yapılacak anlaşmalara tahsis edileceği, kapasitenin daha etkin bir şekilde kullanılması için oldukça önemlidir. Bu nedenle problemin ilk kısmında kapasitenin doğru şekilde ayrıştırılmasını sağlayacak model önerilmiştir. Problemin kapasite çözümü CVaR ve yapay sinir ağı modelleri ile formüle edilmiş ve modellerin çıktıları karşılaştırılarak optimum sonucu veren model seçilmiştir. Ardından kapasitenin de girdi olarak yer aldığı talep tahmin modellemesi yapılmıştır. Talep tahmini için zaman serisi yöntemleri, regresyon analizi ve yapay sinir ağları kullanışmıştır. Model sonuçları fiili değerler ile kıyaslanarak en iyi sonucu veren model çözüm için seçilmiştir. Hava kargo sektöründe fiyatı etkileyen çok sayıda değişken bulunması ve sektörün karmaşık yapısı nedeniyle, hava kargoda fiyatın dinamik olarak belirlenmesi oldukça çok zor ve karmaşıktır. Bu karmaşıklığın oluşturacağı zorlukları önlemek adına, literatür incelemesine ek olarak sektör uzmanlarının da görüşlerine başvurulmuş ve model girdileri belirlenmiştir. Dinamik fiyatlandırma için SARSA algoritması kullanılarak problem çözümü sağlanmıştır. Çözümlerin değerlendirilmesiyle ve gelecek çalışmalar için önerilerde bulunularak çalışma tamamlanmıştır.