Simulation of streamflow using hydrologic modeling system HEC-HMS

Havza modelleri su kaynaklarını değerlendirmek, su kalitesini ve miktarını analiz etmek, yer altı suyu sistemlerini korumak ve geliştirmek, su dağıtım sistemlerini yönetmek, taşkın koruması ve su temini tahminleri için oldukça önemlidir. Havza modelleri için, havza ölçeğinde bütün hidrolojik proseslerin ve birbirleriyle ilişkilerinin entegre edilmesi gereklidir. HEC-HMS gibi matematiksel havza modelleri havza ölçeğinde yağış olaylarına havzanın tepkisini simüle etmek için kullanılmaktadır. Yağış olaylarının havzada oluşan karşılığını havza ölçeğinde hidrolojik parametreleri entegre ederek anlamak için matematiksel havza modelleri kullanılır. Bu çalışmanın amacı HEC-HMS modelinin Türkiyedeki havzalarda uygulanabilirliğini test etmek ve özellikle bu tezinde çalışma alanı olarak seçilen, Çakıt Havzası gibi kar etkisi altında kalan alanlarda kar erimesi modelinin önemini göstermektedir. Olay eksenli ve kesintisiz modellerin gereksinimleri Türkiyede HEC-HMS ile yapılacak çalışmalara yol göstermesi için tanımlanmıştır. Niğde ilinde bulunan Çakit Havzası 518 km2 drenaj alanına sahiptir. Olay eksenli ve kesintisiz modelleri oluşturmak için meteorolojik veriler, akış verileri, dijital yükseklik modeli (DEM), arazi kullanımı / arazi örtüsü (LULC) haritası ve toprak özellikleri bilgileri toplanmıştır. Oluşturulan modeller 115Y041 TÜBİTAK projesi kapsamında inşa edilen gözlem istasyonları ile kalibre edilip doğrulanmıştır. Bu çalışmanın sonuçları Çakıt akım ölçüm istasyonunda ölçülen akım değerlerinin hem olay eksenli model hem de kesintisiz model için doğrulama sürecinde elde edilen 0.6 üstünde NSE değerleri ile gerçekci bir şekilde tahmin edilebileceğini göstermiştir. Bunun yanında kar erimesinin de hidrolojik modele dahil edilmesinin önemi gösterilmiştir.