Hukuk fakültesi mezunlarının adli sosyal hizmete dair algı ve farkındalığının değerlendirilmesi: Bursa örneği

Günümüzde özellikle teknolojinin de etkisiyle insan, toplum, kültür ve bunlara bağlı olgular sürekli değişim içindedir. Bu duruma bağlı olarak yeni mesleklerle birlikte köklü mesleklerde de yeni çalışma kolları doğmaktadır. Karmaşıklaşan toplum yapısına, artan sorunlara; suç oranları ve suç tipleri de artarak eşlik etmektedir. Suç tiplerinin çoğalması ve oranlarının artması mağdurların da çoğalmasına ve bunun da ötesinde mağduriyetin de karmaşıklaşmasına neden olmaktadır. Oluşan bu karmaşada gerek insan gerek toplum psikolojisi ve sağlığı göz önüne alındığında; hukukun bu girift yapıya evirilmesi, sorunların çözümünde iş birliğini ve birlikte çalışmayı elzem kılmaktadır. Sosyal hizmet disiplini ve mesleği de evrensel manada birçok değişim ve gelişim kaydetmiştir. Bunun sonucunda sosyal hizmetin birçok alt dalı oluşmuş ve mesleğin çeşitli alanlara intikali gerçekleşmiştir. Sosyal hizmet zaten yapısı itibariyle elektik bir bilimdir ve pek tabii toplum yapısının olmazsa olmazı; toplumsal refahın ve huzurun dayanağı hukuk bilimi ve mesleği ile de ilişkiler halindedir. Adli sosyal hizmet en genel ifade ile hukuk ile sosyal hizmet alanın kesişimini ifade etmektedir ve sosyal hizmet uzmanları, adalet alanında doğabilecek sorunlara müdahale edecek ekibin bir parçasını oluşturmaktadır. Adli Sosyal hizmet alanında çalışan uzmanlar; avukatlar, hakimler, savcılar ve diğer uzman ve personelle iş birliği içinde çalışmaktadır. Adli sosyal hizmet alanı düşünüldüğünde, sosyal çalışmacıların ortak çalışması gereken adalet çalışanlarının; sosyal hizmet mesleğini, sosyal çalışmacıları, sosyal hizmet alanlarını bilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda araştırma, hukuk bölümü mezunlarının perspektifinden; adli sosyal hizmetin bilinirliğini ve bu bilinirliği etkileyen faktörlerin neler olduğunu, sosyal hizmet uzmanlarının görünümünü, adalet alanında ekip çalışmasının uygulanıp uygulanmadığını, adalet alanında gerçekleşen uygulamaların adli sosyal hizmet zeminine uygunluğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçlarla araştırma nitel yöntemlerle tasarlanmış olup verilerin toplanmasında 27 sorudan oluşan tek bir soru formu hazırlanmıştır. Çalışma, 13.03.2023-13.04.2023 tarihleri arasında Bursa ilinde 20 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, adli alanda yeterince sosyal çalışmacı bulunmaması ve sosyal hizmet faaliyetini yürütecek kurumların tanıtım ve yürütüm görevinde görece eksik kalması, bu alanda yaşanan sorunların idari eksiklik boyutunu; gerek adalet çalışanlarının mesleki ve insani etik mefhumlara gereken önemi göstermemesi gerekse de toplumun adalet duygusuna olan inancının ve bilgisinin az olması, bilinirliğin önündeki toplum ve adalet yapısının neden olduğu engelleri oluşturduğu tespit edilmiştir. Avukatlarla yapılan görüşmelerden sosyal çalışmacı ve avukatların hatta tüm adliye personelinin tam bir ekip çalışması sunmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır. Bunun en büyük nedeninin sistem olduğu düşünülmektedir. Adli sosyal hizmet ve modern hukuk uygulamalarının; onarıcı adalet, insan hakları, sosyal adalet, suçun tekrarının önlenmesi, insan onuru ve değeri gibi kavramların tesis ve muhafaza edilmesi gibi hedefleri bulunmaktadır. Katılımcı avukatların ifadeleri doğrultusunda mevcut hukuk uygulamalarının, bahsi geçen bu değerlere uzak olduğu saptanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hukuk, Sosyal Hizmet Farkındalığı, Adli Sosyal Hizmet, Sosyal Hizmet Uzmanı, Ekip Çalışması,