Huzurevlerine yönelik algının sosyolojik bir incelenmesi: Bitlis ili örneği

Türkiye'de yaşlı nüfusun arttığı son dönemde huzurevi ve yaşlı bakımı tartışmaları da buna bağlı olarak önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye'de kamu ve özel işletmelerle yaşlı bakım ihtiyacının karşılanmaya çalışıldığı görülürken, geleneksel toplum parametrelerinin hâkim olduğu yerlerde sürece yeni bileşenler de eşlik etmektedir. Nitekim genelde Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde, özelde ise Bitlis ilinde halen aile içerisinde geleneksel gayri resmi bakım önemli bir yer tutmaktadır. Bunun en önemli göstergelerinden birisi de Bitlis ilinde halen huzurevinin bulunmamasıdır. Bu çalışmanın temel amacı da ebeveynlerine gayri resmi bakım sunan bireylerin huzurevi algısını ve gayri resmi bakım motivasyonunu etkileyen dinamiklerin neler olduğunu ortaya çıkarmaktır. Araştırmada Bitlis'te huzurevi algısı ve gayri resmi bakım motivasyonlarını etkileyen dinamikler nitel yöntem ile ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma kapsamında Bitlis ili kent merkezinde ebeveynleriyle birlikte yaşayan ve onlara bakım hizmeti sunan toplamda 20 (10 kadın ve 10 erkek) katılımcıya kolay örneklem seçme yöntemi ile ulaşılmış ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Alan çalışmasından elde edilen veriler ise içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında katılımcılardan elde edilen bulgulara göre, huzurevi algısı boyutunda rol oynayan en önemli dinamiklerin; huzurevinin tarihsel süreçteki olumsuz algısı, huzurevi hakkında medyada sunulan olumsuz haberlerin etkisi, evlat sorumluluğu, aile bağları, etnik kimlik, sevgi, saygı, din, gelenek, kültürel normlar, damgalanma ve evde bakım ücretinin etkisi olduğu görülmektedir. Saha verilerine dayanarak, söz konusu nedenlerin arka planında ise büyük oranda kültürel aktarımın etkili olduğunu söylemek mümkündür. Ayrıca geleneksel değerlerin aile ilişkilerinde yoğun bir şekilde hissedildiği Bitlis ilinde, kuşaklararası aktarıma bağlı olarak huzurevinin varlığının olumsuz bir zemine oturtulması ve yaşlı bakımının olumlanması oldukça önemli bir veri olarak çalışma sonuçlarına yansımaktadır.