İcracı sanatçı sözleşmeleri

Günümüzde birçok fikir ve sanat eseri kolektif bir çaba neticesinde üretilebilmektedir. Bu süreçlere eser sahiplerinin yanı sıra eserleri canlandıran, yorumlayan, seslendiren ve çeşitli şekillerde icra eden icracı sanatçılar da dahil olmaktadırlar. Fonogram ve film yapımcıları ise tüm bu süreci organize etmekte, eserin imal edilmesi için eser sahipleri ve icracı sanatçılarla bu hususta sözleşmeler yapmaktadırlar. Bu çalışma kapsamında yapımcılar ile icracı sanatçılar arasında akdedilen sözleşmeler incelenmeye çalışılmıştır. İcracı sanatçılar Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sahibi olarak korunmazlar. Eserin geniş kitlelere iletiminde gösterdikleri çaba ve fikri emeklerinden ötürü kanun kapsamında kendilerine eser sahiplerinin haklarına komşu birtakım mali ve manevi haklar tanınmıştır. Ancak genellikle icracı sanatçıların bireysel çabalarıyla, sahip oldukları hakları kullanmaları mümkün olmamakta ve bu hakları veya bu hakların kullanım yetkilerini ivazlı sözleşmelerle yapımcılara devrederek icralarından mali olarak faydalanabilmektedirler. İcracı sanatçılar ile yapımcılar arasında akdedilen sözleşmeler Türk Hukukunda hüküm ve sonuçlarıyla düzenlenmiş isimli bir sözleşme değildir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda icracı sanatçıların sahip oldukları hakları ve bu haklara ilişkin sözleşme tasarrufları düzenleyen hükümler mevcuttur. Bunun yanı sıra akdedilen sözleşme bir işgörme borcu içerdiğinden Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan işgörme borcuna ilişkin hükümler ve en nihayetinde taraflar arasında bir özel hukuk sözleşmesi bulunduğundan Türk Borçlar Kanunu'nda her borç ilişkisi için uygulama alanı bulan genel hükümlerin uygulanması gerekmektedir. Çalışma kapsamında öncelikle sözleşmenin taraflarından biri olan icracı sanatçılar ve icracı sanatçıların haklarına ilişkin uluslararası sözleşmeler incelenmiş, icracı sanatçıların sahip oldukları manevi ve mali haklar açıklanmıştır. Ardından doktrindeki görüşler ve yargı karaları tartışılarak ilgili sözleşmenin hukuki nitelendirmesi yapılmış ve sözleşmeye uygulanabilecek hükümler tespit edildikten sonra sözleşmenin benzer diğer sözleşmelerle karşılaştırması yapılmıştır. Son olarak sözleşme kapsamında tarafların yükümlülükleri incelenmiş ve sözleşmeyi sona erdiren haller detaylı şekilde açıklanmıştır.