Ergene nehri'ndeki mikrokirleticilerin ve anaerobik koşullar altındaki biyodönüşüm potansiyellerinin belirlenmesi

Ergene Nehri, kuzeydoğu-güneybatı yönünde Trakya boyunca akarak, Türkiye-Yunanistan sınırında Ege Denizi'ne dökülmeden önce Meriç Nehri ile birleşir. Nehir, endüstriyel ve kentsel deşarjlar, tarım ve hayvan çiftliklerinden gelen akış gibi farklı kaynaklar tarafından kirletilmektedir. Bu çalışmada, 2017-2018 yılları arasında dört mevsimde Ergene Nehri üzerindeki 75 noktadan alınan 300 örnekte, 'ortaya çıkan maddeler' veya 'öncelikli maddeler' şeklinde sınıflandırılan 222 adet mikrokirletici madde, 18 adet ağır metal ve 13 adet konvansiyonel su kirliliği parametresi ölçülmüştür. Ayrıca, havzadaki başlıca kirlilik kaynak bölgelerinin kirletici parmak izlerinin yanı sıra, başlıca kirletici kaynakları da tespit edilmiştir. En önemli konvansiyonel parametreler arasında olan KOİ, yıl boyunca 17 ila 1660 mg/L arasında değişmiştir. En yüksek KOİ değerleri, Evrensekiz OSB'nin yanı sıra tekstil, boya, gıda ve kimya endüstrisi gibi farklı endüstrilerden oluşan Büyükkarıştıran OSB'nin yakınlarında gözlenmiştir. Arsenik, alüminyum, çinko, bakır, kurşun ve krom konsantrasyonlarının sırasıyla 1.0, 83.9, 33.6, 14.6 ve 7.1 mg/L ye ulaştığı belirlenmiştir. Yaz, sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında alınan nehir suyu örneklerinde en az bir noktada sırasıyla 131, 135, 96 ve 103 adet organik mikrokirletici madde tespit edilmiştir. Mikrokirleticilerin konsantrasyonu, 10 ng /L ila 330 mg/L arasında değişmektedir. Mikrokirleticiler, çeşitli endüstriyel, tarımsal ve evsel faaliyetlerden kaynaklanan geniş bir kimyasal yelpazesini kapsamaktadır. Benzotriazoller, heksa(metoksimetil)melamin (HMMM), tris(2-butoksietil) fosfat (TBEF) ve benzalkonyum klorürler (BAK'lar), en yüksek konsantrasyona sahip olanların yanı sıra en sık saptanan kimyasallardır. Çorlu ve Ergene Dereleri'nin yakınında bulunan OSB'lerin yanı sıra, Büyükkarıştıran OSB'nin de bu kirleticilerin ana kaynakları arasında olduğu belirlenmiştir. Ek olarak, yukarıda bahsedilen esas olarak tekstil ve metal endüstrilerinden nehre deşarj edilen bu mikrokirleticilerin biyodönüşüm potansiyeli, simule edilmiş su sediment sisteminde anaerobik ve sülfat indirgeyici koşullar altında test edilmiştir. Benzotriazoller ve TBEF kısmen parçalanmış, HMMM ve BAK'lar için ise biyolojik bozunma tespit edilmemiştir. Bu çalışmanın sonuçları, nehir sedimentindeki baskın kirleticilerin akıbetini anlamak ve Ergene Nehri'deki kirliliği azaltma stratejilerini geliştirmek amacıyla kullanılabilir.