İfade aracı olarak enstalasyon sanatı ve mimarlık

Yirminci yüzyıla kadar olan süreçte toplumun sanata bakış açısı, sanatı yalnızca sanatçı ve sanat ürününden ibaret olarak görülürken, 1960'lı yıllarda ortaya çıkan enstalasyon sanatıyla izleyicinin varlığı da artık sanat yapıtının anlamına dâhil olmuş, sanatçının ve izleyicinin sanat yapıtındaki rolü yeniden biçimlenmeye başlamıştır. Enstalasyon sanatının deneysel yanı, sanatçıların farklı disiplin kavramlarını irdelemesine neden olduğu kadar, farklı disiplinleri bir araya getiren ve bu disiplinlerden beslenen bir sanat anlayışı olarak kendini göstermiştir. Bu dönemlerde sanat ve mimarlık diyaloğu kadar ortaya konan eserin izleyicisine gönderdiği mesajlar da daha fazla önem kazanmaya başlamıştır. Çünkü enstalasyon çalışmalarının anlamlandırılmasını sağlayan en önemli unsurlardan biri izleyicidir ve yapıtların izleyiciyle olan ilişkisi çerçevesinde sanat eseri gerçek anlamını bulur. Enstalasyon çalışmaları izleyicisinin üzerinde oluşturduğu duyusal algılamalar ile yere özel anlamlar içerir ve yerleştirildikleri yerin anlamını değiştirir. Bu bağlamda eserlerindeki anlamı izleyiciye aktarabilmek için her türlü malzeme ve teknolojiyi kullanıp enstalasyon sanatına önemli eserler vermiş olan Erwin Wurm, Ian Strange, Doug Aitken, Rachel Whiteread ve Do Ho Suh'un ev metaforu üzerine kurgulanan eserleri çalışma kapsamında ele alınmıştır. Konu ile çalışan pek çok sanatçı olmasına rağmen, konuyu sınırlandırmak amacıyla ev ve mekân kavramına farklı bir bakış açısı ve birbirlerine zıt malzeme uygulamaları ile yaklaşan bu beş sanatçının eserleri incelenmiştir. Enstalasyon çalışmalarının kavramsal altyapıya sahip olması, sanatçının aktarmak istediği mesajın izleyici tarafından algılanmasını zorlaştırmaktadır. Araştırma kapsamında belirlenen sanatçıların seçilen eserleri üzerinden şifre ve kodlar yardımıyla izleyiciye verilmek istenen mesajların ortaya çıkarılması, bir bakıma göstergebilim ile eserlere farklı bir bakış açısından bakılarak eserlerin görünen anlamı dışındaki derin anlamlarının ortaya çıkarılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Başka bir deyişle çalışma, sanatçıların eserlerinde ortaya koydukları mimari kavramların, eserlerine yapılan yorumlar üzerinden, göstergebilim açısından analizi ve sanatçıların eserlerinde kullandıkları malzemelerdeki çeşitliliğin izleyici üzerindeki etkisinin incelenmesi ve yorumlanması olarak açıklanabilir.