Iğdır seçim sonuçlarının mekansal analizi

Betimsel bir yaklaşımla hazırlanan bu çalışmanın verileri TUİK ve YSK'dan temin edilmiş ve frekans, yüzde analizi ile birlikte LISA analizi yöntemleriyle incelenmiştir. 1995-2023 yılları arasındaki seçim sonuçlarına bakıldığında, coğrafi konumun oy dağılımına etkisinin oldukça belirgin olduğu görülmektedir. Farklı siyasi partilerin oy oranları arasında yerleşim birimleri ve ilçeler bazında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Özellikle 2023 seçimlerine yönelik mekansal analiz, coğrafi faktörlerin partilerin seçim sonuçları üzerinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, seçim süreçlerinin yönetiminin ve sandık sayısının artışının seçimlere katılımı olumlu yönde etkileyebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Seçimlerin mekansal analizinde partilerin mahalle ve köy bazında oy dağılımları ve bu dağılımların mekansal korelasyonları incelenmiştir. Özellikle MHP'nin Iğdır'daki oy dağılımı şehir ve kırsal alanlar arasında farklılık göstermiştir. 2002 seçimlerinden sonra ANAP ve CHP'nin Iğdır genelinde ve ilçelerinde düşük oy potansiyeli bulunmaktadır. Aynı durum İP, Millet Partisi, YDH, YDP ve Yeni Parti gibi partiler için de geçerli olup, bu partiler genel olarak düşük oy oranlarına sahip olmuşlardır. DTP, BBP ve DP gibi partilerin de benzer bir durumda olduğu görülmektedir. 1995'te en yüksek oyu alan partinin, sonraki yıllarda önemli bir oy kaybı yaşadığı ve bu düşüşün hem şehir hem de kırsal bölgelerde benzer bir oranda gerçekleştiği tespit edilmiştir. 2002'den 2007'ye, DEHAP ve AK Parti'nin oy oranlarında ciddi artışlar görülmüştür. Ancak CHP'nin oy sayısında azalış tespit edilmiştir. Bu dönemde MHP, 25,700 oy ile ikinci sırada yer alırken, AK Parti 10,293 oy ile üçüncü sırayı almıştır. Ayrıca, HADEP'in her ilçede önemli bir oy potansiyeline sahip olduğu ve Merkez ilçesinde en yüksek oyu aldığı görülmüştür. Özellikle 2015 seçimlerinde DSP'nin Iğdır'da aldığı oy sayısının oldukça düşük seviyelere gerilediği gözlemlenmiştir. Ancak bu durum, Aralık, Karakoyunlu ve Tuzluca gibi ilçelerde genel trende paralel artışlara sahne olmuştur. Aynı zamanda, MHP'nin oylarında artış görülürken, FP'nin oyları düşmüştür. Iğdır genelinde seçmen sayısı 1995'teki 65,568'den, 2023'te %104 artışla 133,968'e yükselmiştir. Bu artışın nüfus artışı, göç ve genç nüfusun seçme yaşına ulaşmasıyla ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Merkez ilçede seçmen sayısı ise %148 artışla 38,257'den 95,186'ya çıkmıştır. Bu değişimler, siyasi eğilimlerdeki ve demografik yapıdaki değişikliklerle ilişkili olduğunu göstermektedir ve gelecekteki seçim süreçleri için önemli bilgiler içermektedir. 2023 seçimlerinde Iğdır ilindeki yerleşim yerinde siyasi partilerin aldıkları oy oranları ile yerleşim yerlerinin ortalama yükseltisi arasında bir ilişki bulunmazken, siyasi partilerin aldıkları oy sayıları ile yerleşim yerlerinin ortalama yükseltileri arasında negatif yönlü anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Ayrı yerleşim yerinin ortalama yükseltisi ile yerleşim yerlerindeki seçmen sayıları arasında çok güçlü negatif yönlü anlamlı korelasyon tespit edilmiştir. Yerleşim yerlerinin ortalama yükseltisi arttıkça yerleşim yerlerindeki seçmen sayıları azalmaktadır. Bu da ortalama yükseltisi fazla olan yerleşim yerlerinde siyasi partilerin daha az sayıda oy almasına neden olmaktadır.