İklim değişikliğinin çalışma yaşamına etkileri: Dünya ve Türkiye'ye ilişkin bir durum analizi

ÖZET Bu tez çalışmasının amacı; küresel iklim değişikliğinin çalışma yaşamı üzerindeki etkilerini ortaya koymak, bu konuda öngörülerde bulunmak ve bu etkinin olumsuz sonuçlarının en aza indirilebilmesine katkıda bulunacak önerilerde bulunmaktır. Yine, bu çalışma kapsamında ilgili sürecin iş yaşamında yaratabileceği fırsatlara da değinilmiştir. Bu tez çalışması esas olarak literatürden elde edilen veriler çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Tez, konu ile ilgili verilerin değerlendirilerek dünyada ve Türkiye'de iklim değişikliğinin çalışma yaşamı üzerindeki etkilerine dair ayrıntılı analizler içermektedir. Bu tez çalışmasının temel bulgusu, küresel iklim değişikliğinin dünyada ve Türkiye'de çalışma yaşamı üzerinde önemli etkileri olacağıdır. Bu etkiler özellikle, işin yapısı ve nitelikleri, iş türleri, sektörler, sektörel dönüşüm, iş verimliliği - bireysel ve örgütsel verimlilik, iş sağlığı ve güvenliği ile insan kaynakları politikaları başlıkları üzerinde gerçekleşecektir. Yapılan değerlendirmeler, bu etkilerin olumlu ya da olumsuz olabileceğini ortaya koymuştur. Sürecin olumsuz etkilerinin en aza indirilebilmesi için alınabilecek önlemler belirlenmiştir. Bu çerçevede, insanlığın süreçte ortak hareket edebilmesi, güçlerin birleştirilmesi, uluslararası anlaşmaların ve sözleşmelerinin gereğinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi, bilimsel yol ve yöntemlerin tereddütsüz izlenmesi, ortak eylem planlarına bağlı kalınması, yapılması gerekenleri içermektedir. Bu kapsamda, karbon emisyonun en aza indirilmesi ortak bir orta vadeli hedeftir. Literatürden toplanan veriler ve yapılan değerlendirmeler konunun göç kuramları ve insan kaynakları kuramları çerçevesinde değerlendirilebileceğini ortaya koymuştur. Bu çerçevede, göç kuramlarından neo-klasik ekonomi: makro göç kuramı, neo-klasik ekonomi: mikro göç kuramı, yeni ekonomi kuramı, ikiye ayrılmış emek piyasası kuramı, dünya sistemleri kuramı, ağ kuramı ve kurumsal kuramın temel varsayımları, küresel iklim değişikliğiyle ilişkilendirilebilmekte ve bu kuramların temel varsayımları iklim değişikliğinin çalışma yaşamına olan etkilerini açıklayabilmektedir. Benzer şekilde, insan sermayesi kuramı, kaynak yaklaşımı, evrensel yaklaşım-en iyi uygulamalar yaklaşımı, koşul bağımlılık yaklaşımı, sibernetik sistemler, kurumsal işlem maliyeti kuramı, kaynak bağımlılığı kuramı, örgütsel ekoloji kuramı ve örgütsel ağlar kuramı da küresel iklim değişikliğinin çalışma yaşamına olan etkilerini farklı yönleriyle açıklayabilmektedir. Buna ek olarak; bu insan kaynakları yönetimi kuramlarının temel varsayımlarının iklim değişikliği süreci ve çalışma yaşamı ilişkisi kapsamında değerlendirmeleri destekleyici yaklaşımlar ortaya koyduğu savunulabilir. Anahtar Kelimeler: Küresel iklim değişikliği, Çalışma yaşamı, Dünya, Türkiye, İstihdam