Karbon politikalarının Türkiye'deki konut satın alınabilirliği üzerindeki etkisi: Bir sistem dinamiği analizi

İklim değişikliği, hükümetler ve uluslararası organizasyonlar tarafından olumsuz etkilerinin önlenmesi amacıyla çeşitli mekanizmaların geliştirilmesine neden olan küresel bir öncelik haline gelmiştir. Bu mekanizmalardan birisi, belirlenen sınırları aşan emisyonlar için ücret talep eden Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)'dir. Türkiye'de, ETS'nin kurulmasına yönelik planları içeren İklim Kanunu Taslağı ve Karbon Piyasalarının İşleyişine İlişkin Yönetmelik Taslağı yayımlanmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB), ETS'nin 15 Ekim 2024'te uygulanacağını duyurmuştur. Bu çalışmanın ana amacı, Türk literatüründe karbon fiyatlandırması üzerine yapılan çalışmaların yetersizliği ve eksikliği göz önüne alındığında, planlanan ETS'nin konut satın alım gücü üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu amaçla, kapsamlı bir literatür taraması ve uzmanlarla yapılan toplantılar sonucunda Sistem Dinamiği metodolojisi kullanılarak ayrıntılı bir kavramsal model geliştirilmiştir. Çimento ve çelik sektörlerinde 2024-2055 yılları arasında firma düzeyinde analizler yapılmış, birim fiyatlardaki artışlar incelenmiş, inşaat maliyetleri ile konut fiyatlarındaki artışlar analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, çimento sektöründe birim fiyatlarda %134, çelik sektöründe ise %47 artış olacağı gözlemlenmiştir. Artan birim maliyetlerin inşaat maliyetlerine etkisinin %7 ve konut satış fiyatlarına etkisinin %5 fiyat artışı olduğu bulunmuştur. Sonuçlar, ETS'nin inşaat maliyetleri, konut satış fiyatları ve konut satın alım gücü endeksi üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu, ancak sanayide önemli fiyat artışlarına yol açtığını göstermektedir. Çalışma ayrıca endüstri için bir yol haritası ve ETS'nin etkilerini en aza indirmek için hükümete yönelik politika önerileri sunmaktadır.