İstanbul M2 metro hattı yakınındaki taksi kullanımına Covid-19 etkileri

COVID-19 içinde bulunduğumuz yüzyılın en önemli olaylarında biri haline gelmiş ve bütün dünyada günlük hayatı ekonomik ve sosyal olarak etkilemiştir. Bundan dolayı, gelecekteki zararları en aza indirmek için COVID-19'un etkilerinin araştırılması öncelik haline getirilmelidir. Bu tezin amacı, toplu taşıma bağlantısı, eğitim seviyesi, kadın oranı gibi mekansal ve sosyoekonomik özelliklere dayanarak COVID-19'a bağlı gelişen farklı seyahat davranışlarını ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla, taksi GPS verileri kullanılmış ve pek çok yerleşim yeri ile ticaret merkezini kapsayan M2 metro hattı çalışma için seçilmiştir. Hazırlanan COVID-19 zaman çizelgesi, hükümetin yaptığı duyurular ve günlük vaka sayısındaki beklenmedik artışlar göz önünde bulundurularak beş aşamaya bölünmüştür. Analizler, ortalama seyahat sayıları için yapılmış ve gün, toplam, yoğun olmayan saatler, sabah ve akşam zirve saatleri olarak dörde bölünmüştür. İstasyonlar arasındaki ilişkiyi gözlemlemek amacıyla K-means kümeleme yöntemi kullanılmıştır ve data en küçük kareler (OLS), mekansal otoregresyon (SAR) ve coğrafi ağırlıklı regresyon (GWR) modelleri ile analiz edilmiştir. Sonuçlara göre, nüfus büyüklüğü, yolculuk sayılarındaki değişimi açıklayan en önemli parametrelerden bir tanesidir. Analizde, sabah zirve saatleri diğer zamanlardan farklılık göstermektedir ve eğitim ve gelir düzeyi dahil birçok parametrenin ağırlıklı ortalaması olan sosyoekonomik endeks ile açıklanabilmektedir. Genel olarak taksi seferlerinin azalması sosyoekonomik endeksi yüksek olan bölgelerde daha yüksektir. Analizde, Taksi seyahatlerindeki değişimi açıklayan diğer önemli parametreler ise alışveriş merkezi sayısı, başka bir toplu taşıma seçeneğinin varlığı ve nüfus yoğunluğudur.