Beytülmakdis çalışmaları alanının uluslararası akademyada kurumsallaşma süreci: Türkiye örneği

Beytülmakdis zengin bir tarihi geçmişe, dini öneme, kültürel bağlara ve rakip siyasi ve dini iddialara sahip eşsiz bir bölgedir. Tarih boyunca bu bölge, uluslararası çıkarların odak noktası olmuştur. Bu durumun bir sonucu olarak Beytülmakdis Çalışmaları alanı doğmuş, nispeten yeni bir disiplin olmasına rağmen son dönemde dikkat çekici bir şekilde gelişmiş ve değer kazanmıştır. Beytülmakdis Araştırmaları alanının kökenleri, kurucusu Abdulfettah El Awaisi'nin 1990-1992 yılları arasında Mescid-i Aksa'nın mastabalarından birinde üniversite öğrencilerine verdiği "Tarih Boyunca Beytülmakdis" başlıklı derslere dayanmaktadır. Bu üç yıllık dönem, El-Awaisi'nin daha sonra küresel bir bilgi projesine dönüşecek başarısının tohumlarını attığı bir dönem olmuştur. Bu çabanın somut sonucu 1994 yılında Birleşik Krallık'ta Beytülmakdis Çalışmaları Akademisi'nin (ISRA) kurulmasıdır. ISRA, Beytülmakdis ve İslam çalışmaları alanında özgün bilgilerin üretileceği yeni bir referans çerçevesi oluşturmak amacıyla kurulan uluslararası bir platformdur. Bu girişimi, akademiye entegre edilen ve üç bölgede (Malezya, Mısır ve Türkiye) daha tanıtımı yapılan yeni bir Beytülmakdis Çalışmaları araştırma alanının kurulması izlemiştir. Arap ülkelerinde istenilen başarı elde edilememiş olsa da Malezya ve Türkiye'de Beytülmakdis Çalışmaları alanının kurumsallaşma çabaları başarılı sonuçlar vermiştir. Bu çalışma, Beytülmakdis Çalışmaları alanının Avrupa, Asya ve özellikle Türkiye'deki kurumsallaşma sürecini ele alırken, diğer yandan yeni bir araştırma alanının ortaya çıkmasına yol açan tarihsel arka planı ve itici güçleri incelemekte, ayrıca araştırma merkezlerinin bu alanın Türkiye'deki üniversitelere dâhil edilmesindeki rolünü tartışmaktadır. Diğer yandan Türkiye, Beytülmakdis Çalışmaları alanında yaptığı akademik katkılarla Batı Asya bölgesinde adını duyuran öncü bir ülke haline gelmiştir. Çalışmada Türkiye'nin bu alandaki önemli konumuna da vurgu yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Uluslararası İlişkiler, Beytülmakdis, Mescid-i Aksa, Küresel Bilgi Projesi, Kurumsallaşma