Irak çöl trüflerinden fenolik bakımdan zengin bileşiklerin biyoaktif potansiyeli, çözücü-polarite optimizasyonu ve enkapsülasyonuna yönelik entegre çalışma

Bu çalışmada, Irak'ta yeni tanımlanan beş farklı coğrafi bölgeden toplanan Tirmania spp. ve Terfezia claveryi trüf mantar türlerinin besinsel ve farmakolojik potansiyelleri incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda deneysel tasarım kullanılmış ve trüf mantarlarının ekstraksiyonu için geleneksel ekstraksiyon, mikrodalga destekli ekstraksiyon, maserasyon ve süperkritik CO₂ ekstraksiyonu dahil olmak üzere çeşitli ekstraksiyon yöntemleri kullanılmıştır. Ekstraksiyon teknikleri arasında en etkili yöntem olarak maserasyon belirlenmiştir. Bunun sonucunda maserasyon il elede edilen ekstraktlar dondurarak kurutma teknikniği kullanılarak toz haline getirilmiştir. Kapsüllemede, duvar malzemesi olarak maltodekstrin ve zamk arap zamkı karışımları kullanılmıştır. Ekstraktlar, ekstraksiyon verimi, toplam katı madde miktarı, toplam fenolik içerik, toplam flavonoid, antosiyanin, yoğunlaştırılmış tanen içeriği ve LC-MS/MS ve GC-MS kullanılarak sırasıyla fenolik bileşen kompozisyonu ve aroma ve uçucu bileşenler açısından incelenmiştir. Antioksidan aktivitesi, DPPH, ABTS ve CUPRAC yöntemleri kullanılarak, Trolox standardı referans alınmak suretiyle yüzde radikal süpürme kapasitesi ve IC₅₀ değerleri üzerinden değerlendirilmiştir. Agar kuyu difüzyon yöntemi kullanılarak değerlendirilen antibakteriyel aktivite, çeşitli bakteri türlerine karşı anlamlı düzeyde inhibisyon göstermiştir. Ekstraksiyon analizinin optimizasyonu, tepki yüzey metodolojisi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Farklı polarite indekslerine sahip çözücülerin (SPI: 0.1: heksan; 2.65: heksan + etanol; 5.2: etanol; 7.7: etanol + su; 10.2: su) kapsamlı bir değerlendirmesi, polaritenin özellikle maserasyon ekstraksiyonunda önemli bir rol oynadığını ve bunun daha düşük enerji bariyerleri ile daha yüksek antioksidan aktiviteyle sonuçlandığını ortaya koymuştur. Ayrıca, mikrodalga destekli ekstraksiyon en iyi verimi (8.4 SPI – 150 watt), konvansiyonel ekstraksiyon (6.7 SPI – 87 dk), maserasyon (10.2 SPI) ve süperkritik CO₂ ekstraksiyonu (200 bar – 30°C) ile yüksek oranda arzu edilirlik göstermiştir. Su ve etanol, biyoaktif bileşiklerin ekstraksiyonunda n-heksana kıyasla üstün bir performans göstermiştir. Su ekstraktı yüksek antioksidan aktivite sergilerken, etanol ekstraktı polarite indeksleri nedeniyle fenolik ve flavonoid içeriği açısından en uygun çözücü olarak belirlenmiştir. Ayrıca, tüm ekstraksiyon yöntemleri arasında, 200 bar basınç ve 30 °C'de elde edilen süperkritik ekstraktlar E. coli ve Staphylococcus aureus'a karşı en güçlü etkiyi göstermiştir. Ayrıca, LC-MS/MS analizi sonucunda fumarik asit ve vanilik asidin başlıca bileşikler olduğu belirlenmiş; Tirmania spp. türlerinin, genel olarak Terfezia claveryi'ye kıyasla daha yüksek konsantrasyonlara sahip olduğu gözlemlenmiştir. Nanokapsül formuna dönüştürülen tozların fizikokimyasal analizinde ise su aktivitesi, toplam verim, yığın yoğunluğu, sıkıştırılmış yığın yoğunluğu, ıslanabilirlik, Carr indeksi, Hausner oranı, toplam antioksidan aktivite, fenolik içerik, flavonoid içerik ve SEM ile morfolojik özellikleri analiz edilmiştir. Ayrıca, %60 MD/%40 GA oranı ve 12,45 g duvar malzemesiyle üretilen tozların, fiziksel analizlerde en uygun toz özelliklerini gösterdiği belirlenmiştir.