Türkiyenin güneybatısın'daki Anadolu-Afrika yitim zonunun araştırılması: Isparta büklümü ve çevresindeki litosferik yapının rayleigh dalgaları faz hızı ters çözümlemesi yöntemi ile saptanması

Türkiye'nin jeodinamiği; Afrika, Avrasya ve Arap plakalarının birbirleriyle olan tektonik etkileşimlerinden ötürü karmaşıklık göstermektedir. Bu etkileşimler bölge ve yakın çevresinde sismisitenin yoğun olmasına ve iç deformasyona sebebiyet vermektedir. Afrika plakasının Helenik ve Kıbrıs yayları boyunca Batı Anadolu'nun altına dalması resimi daha da karmaşık hale getirmektedir. Bu çerçevede, Isparta Büklümü (IB) Doğu Akdenizdeki neotektonik gelişimlerin anlaşılması açısından önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırmada, IB ve çevresi altındaki üst manto yapısı hakkında yüzey dalgaları tomografisi yöntemi kullanılarak bilgi edinilmesi amaçlanmaktadır. Frekans içeriklerine bağlı olarak Rayleigh yüzey dalgaları kabuk ve üst mantodaki çeşitli derinliklerde hız değişimlerini görüntülememize yardımcı olmaktadır. Bu bağlamda, "İkili Düzlem Dalga" tekniğini çalışmamıza adapte ettik. Bu yöntem ile güneybatı Türkiye altındaki üç-boyutlu yapıyı güvenilir bir biçimde haritalayabilme imkanını elde edeceğiz. Ağustos 2006 ile Eylül 2009 tarihleri arasında meydana gelen büyüklüğü 5.5 in üzerinde olan telesismik depremler (30° < episantır uzaklık < 120°) Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE), Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) ve IRIS/GEOFON kalıcı sismik ağlarına ait kalıcı istasyonlara ek olarak, bölgede Missouri Üniversitesi ve Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) desteği ile kurulan geçici istasyonlar (toplam 48 adet sensör) tarafından kaydedildi. Düşey sismogramların detaylı analizini takiben, iki boyutlu faz hızları ters çözümünde girdi olarak kullanılacak olan bir boyutlu (1-B) dispersiyon eğrisini oluşturduk. Faz hızı haritalarını fartkı periyodlardaki yatay kesitlerde haritaladık. Yüzey dalgaları farklı derinlik aralıklarından bütünleşik bilgi getirdiğinden ötürü, Güneybatı Türkiye altındaki mutlak S dalgası hız dağılımını yaklaşık 250 km derinliğe kadar saptayabilmek için bir dizi terz cözüm uyguladık. Üç boyutlu S dalgası hız modelinin belirlenmesi, Afrika-Anadolu yitim mekanizmasının karmaşık levha geometrisi ile ilgili önemli hususlara ışık tuttu. Elde edilen yüksek ve düşük hız anomalileri, bize yitim zonlarının doğasını oluşturan levha kopması, levha yırtılması, astenosferik malzeme yükselimi ve volkanizma hakkında faydalı fikirler verdi. Sağlıklı yorumlar yapılabilmesi amacı ile, bu çalışmanın sonuçları güncel ve daha eski çalışmalarla karşılaştırıldı.