Kuzey Irak propolisinin kimyasal içeriği ve biyolojik aktivitelerinin araştırılması

Bu çalışma, Kuzey Irak'taki Erbil, Musul, Duhok ve Süleymaniye olmak üzere coğrafi olarak farklı dört bölgeden toplanan propolis örneklerinin kimyasal bileşimi ve biyolojik aktivitelerinin kapsamlı bir araştırmasını sunmaktadır. Gelişmiş kromatografik ve spektrofotometrik yöntemlerin kullanımıyla, hem etanol hem de su özütleri fitokimyasal içerik, antioksidan potansiyel, enzim inhibitör aktivitesi, antimikrobiyal aktivite ve fotokoruyucu aktivite açısından değerlendirildi. LC-MS/MS profillemesi, fenolik ve flavonoid bileşiminde önemli bölgesel ve çözücü bazlı varyasyon olduğunu ortaya koydu. Etanol özütleri, galangin, krizin ve naringenin gibi başlıca flavonoidlerin daha yüksek konsantrasyonlarına sahipken; Musul ve Süleymaniye örnekleri en zengin fitokimyasal profillere sahipti. GC-MS analizi ayrıca, Duhok'un zengin palmitik asit içeriği ve Musul'un benzersiz organoselenyum bileşikleri ile geniş bir yelpazede yağ asitleri, alkanlar ve fenolik esterler ortaya koydu. ICP-MS element analizi, yüksek kalsiyum, magnezyum ve demir konsantrasyonlarıyla makro ve eser elementlerde önemli çeşitlilik gösterdi. Kurşun gibi toksik elementler, kabul edilebilir güvenlik seviyeleri içinde eser seviyelerde mevcuttu. Biyolojik testler, etanol özütlerinin, yüksek toplam fenolik ve flavonoid içeriği, DPPH radikal temizleme ve toplam antioksidan kapasitesi olarak ifade edilen üstün antioksidan aktiviteye sahip olduğunu gösterdi. Süleymaniye ve Duhok etanol özütleri en fazla aktiviteyi gösterdi. Ayrıca, etanol özütleri Salmonella typhimurium, Escherichia coli, Listeria monocytogenes, Bacillus subtilis ve Candida albicans'a karşı önemli antimikrobiyal aktivite gösterdi; Erbil ve Süleymaniye örnekleri en etkiliydi. Güneş koruma faktörü (SPF) araştırması, Musul etanol özütünün en yüksek SPF değerini (20 ppm'de 17,9) gösterdiğini ve propolisin UV koruyucu aktivitesini gösterdi. Çalışma ayrıca propolisin insan eritrosit Glutatyon S-Transferaz (GST) üzerindeki inhibitör aktivitesini de değerlendirdi. En aktif GST inhibisyonu, Süleymaniye etanol özütüydü (IC₅₀ = 5,52 µg/mL). Propolisin hem bir antioksidan hem de bir enzim modülatörü olarak ikili rolü, tıbbi potansiyelinin yanı sıra sağlık alanında dikkatli kullanılması gerektiğini gösterir. Genel olarak, bulgular Kuzey Irak propolisinin kimyasal ve biyolojik zenginliğini doğrulayarak, farmasötik ve kozmetik formülasyonlarda uygulanmasını garanti eder. Çalışma, propolis ürün kalitesini ve etkinliğini standartlaştırmada ekstraksiyon protokollerinin ve coğrafi kökenin katkısını ortaya koymaktadır.