İslam eğitimcilerinin çocukluk dönemi eğitim anlayışları: İbn Haldun-el-Amâsi-Taşköprülüzade örneği

İslam dini eğitim-öğretime büyük önem vermektedir. İlk gönderilen ayetlerle başlayan eğitim süreci Hz. Peygamberin hadis ve sünnetinde bizzat uygulama alanı bulmuştur. Sahabe, tabiin ve akabinde gelen bütün Müslüman topluluklar miras aldıkları eğitim-öğretim sürecini bir üst seviyeye ulaştırmışlardır. Bu araştırmada İslam eğitimcilerinden İbn Haldun (ö. 1406), Hüseyin el-Amasi (ö.1470) ve Taşköprülüzade'nin (ö. 1561) çocukluk dönemi eğitim/din eğitimi anlayışları incelenmiştir. Çalışmada birincil ve ikincil kaynaklara ulaşılmaya çalışılmış olup, alanla ilgisi bulunan kitap, makale, bildiriler betimsel analizine tabi tutulmak suretiyle incelenmiştir. Çalışmada İslam eğitimcilerinden İbn Haldun, Hüseyin el-Amasi ve Taşköprülüzade'nin çocukluk dönemi eğitim anlayışları nedir? sorusuna cevap verilmeye çalışılmıştır. Çalışmada ana kaynak olarak İbn Hladun'un Mukaddime adlı eseri, Hüseyin el-Amasi'nin Tariku'l-Edeb adlı eseri ve Taşköprülüzâde'nin Mevzu'atu'l-Ulum adıyla bilinen eserleri incelenmiştir. Her üç alimin eserlerinin günümüze kadar ulaşmış olması araştırmada veri elde etmeyi kolaylaştırmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde; öncelikle her üç eğitimcinin çocukluk dönemini kendine has özellikleri bir dönem kabul ederek bu özelliklerin dikkate alındığı bir eğitim anlayışı geliştirdikleri görülmüştür. Eğitimi ailede ve okulda eğitim olarak sınıfladıkları, ahlak eğitimini ailede başlattıkları sonucuna ulaşılmıştır. Her üç eğitimcinin İslam kaynaklarından beslenerek ideal bir öğrenci ve öğretmen profili çizdikleri ve eğitimi Allah rızasına uygun bir kul yetiştirmek için araç olarak gördükleri tespit edilmiştir. Çalışmada İbn Haldun, Hüseyin el-Amasi ve Taşköprülüzâde'nin eğitim öğretimde-çocuğa görelilik, kolaydan zora-tartışma-tedricilik gibi belirli ilke ve metotlara uydukları ve bunları bütün eğitimcilere önerdikleri görülmektedir. Kur'an ve Hadis merkezli bir eğitim anlayışına sahip oldukları görülen eğitimciler, çocuk eğitimi için benzer yöntemleri ön plana çıkarmaktadırlar. Bu durum yaşadıkları yüzyıllarda kabul gören ve süregelen genel bir eğitim anlayışının olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Alimlerin görüşlerinde var olan bazı küçük farklılıkların ise yaşadıkları bölge veya yaşanılan zaman faktöre bağlı olarak oluştuğu söylenebilir.