İstanbul ili atmosferinde partikül maddede inorganik kirleticilerin dağılımının ve kaynağının belirlenmesi

Bu çalışmada İstanbul'da Yenibosna, Aksaray ve Kadıköy bölgelerindeki hava kalitesi istasyonlarında 2017 ve 2018 yıllarının farklı dönemlerine ait filtre edilmiş numunelerde yapılmış olan metal analizleri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yayınlanan sülfat, azot oksitler, karbonmonoksit, ozon parametreleri ve meteorolojik veriler ile birlikte değerlendirilmiştir. Metallerin kendi aralarında, gazların da kendi aralarında korelasyonları hesaplanmıştır. Bütün veriler dikkate alındığında Fe-Cu (0,93) ve Mn-Zn (0,80) metalleri arasında yüksek ilişki tespit edilmiştir. Metal analiz sonuçlarının kirlilik derecesinde olup olmadığını belirlemek amacıyla alüminyum elementi referans alınarak zenginleşme faktörü hesaplanmıştır. Bütün istasyonlarda en yüksek zenginleşme görülenler Cd, Zn, Cu, Pb elementleridir. Ayrıca istasyonlarda karşılaştırılan dönemlerdeki (yaz-kış ya da aylara göre) değişiklikleri belirlemek amacıyla da ortalama zenginleşme faktörlerinin birbirine oranları hesaplanmıştır. Yaz-kış karşılaştırmasının yapıldığı Aksaray istasyonunda kış ayında en çok zenginleşme görülen metaller Pb ve Ni olup diğer istasyonlarda ise dönemsel zenginleşme azalması görülmüştür. Covid-19 pandemisi sebebiyle ülke genelinde dönem dönem uygulanan karantinaların İstanbul'daki hava kirliliğine etkisini görmek amacıyla 2020 ve 2021 yılları ocak-temmuz dönemlerine ait İBB HKİM tarafından paylaşılan kirletici gaz verileri değerlendirilmiş ve her istasyonda farklı durumlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca aynı veriler kullanılarak kirletici gazlar ve meteoroloji parametrelerinin kendi aralarındaki korelasyonu hesaplanmış ve en yüksek ilişkinin NOx-NO (0,94) ve NOx-SO2 (0,65) arasında olduğu tespit edilmiştir.