İzmir'in demografik yaşlanma süreci ve yaşlı nüfusa sunulan kamu hizmetleri

Dünyada gelişmiş ülkeler öncülüğünde artan şehirleşmeyle birlikte demografik yaşlanma hızla artmaktadır. Başta Avrupa ülkeleri olmak üzere sanayileşmeye daha geç katılan bazı Afrika, Asya ve Latin Amerika ülkeleri de demografik yaşlanma sürecine doğru ilerlemektedir. Ortaya çıkan bu kaçınılmaz döngüde tüm dünya geneline yayılan durum "küresel yaşlanma süreci" olarak adlandırılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk döneminde devlet tarafından nüfusu artırma yönünde benimsenen politikanın sonucunda dinamik yapı kazanan ülke nüfusu içinde yaşlı oranı 1965 yılında %3.9 olarak saptanmıştır. Sonraki yıllarda kırdan kente göçlerle birlikte şehirleşme ve değişen sosyoekonomik yapı sonucu doğurganlığın azalması ve ortalama ömrün uzaması gibi ana nedenlerle ülke nüfusu demografik yaşlanma sürecine girmiştir. 2023 yılı itibariyle ülkemizdeki yaşlı oranı %10,2'ye ulaşmıştır. Sahip olunan bu yaşlı oranıyla DSÖ tanımına göre Türkiye "çok yaşlı ülkeler" sınıfına girmektedir. Yaşlı nüfus günümüzde kentlerde daha yoğundur. Buna bağlı olarak "yaşlı dostu kent" kavramı tüm dünyada gelişmektedir. Kentlerde yaşlı bireylere sunulan hizmetler giderek artmaktadır. Ortaya konan bu çalışmada İzmir ilinde Cumhuriyet döneminde gerçekleşen demografik yaşlanmaya dair veriler ortaya konarak demografik yaşlanma üzerinde etkili olan faktörler irdelenmeye çalışılmıştır. Nüfusun önemli bölümünün şehirlerde yaşadığı ülkemizde şehirlerin yaşlılar için uygun hale getirilmesi ve yaşlı nüfusun ihtiyaç duyduğu hizmetlerin sağlanabilmesi hazırlanan kalkınma planlarında da yerini almıştır. Bu bağlamda çalışmanın diğer bölümünü İzmir'in yaşlı dostu kent bağlamında yaşlı bireylere sunduğu hizmetler ele alınmıştır.