Kalıcı hemodiyaliz kateterlerinin yerleştirilme orijinine göre sağ kalım sürelerinin değerlendirilmesi

GİRİŞ: Kronik böbrek hastalığı hastalarının sayısı ve buna bağlı diyaliz ihtiyacı sürekli artmaktadır. Renal replasman tedavisi alan tüm hastaların yaklaşık %70'i idame hemodiyaliz ile tedavi edilmektedir. Hemodiyalizde kan dolaşımına erişim için geçici veya kalıcı damar yolu gerekmektedir. Geçici kan dolaşımına erişim için çift lümenli kateter kullanılır. Kalıcı damar yolu için arteriyovenöz fistül, prostetik greft veya kalıcı tünelli katater kullanılabilir. Hemodiyaliz için en iyi damar yolu, düşük enfeksiyon oranı ve trombotik komplikasyonları olduğu için arteriyo-venöz fistüldür. Hemodiyaliz tünelli kateter uygulanmasına bağlı olarak akut veya geç dönemde komplikasyonlar görülebilir. Vasküler yaralanma, hemoraji/hematom, uygulanma bölgesine bağlı olarak pnömotoraks, enfeksiyon, hava ve kılavuz tel embolileri gibi akut komplikasyonların yanı sıra geç dönemde enfeksiyon, arteriovenöz fistüller, girişim yapılan vende trombozlar ve pulmoner emboliler görülebilmektedir. MATERYAL-METOD: Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Girişimsel Radyoloji kliniğinde 1 Ocak 2019- 31 Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran tüm takip ve tedavileri tamamlanan kalıcı hemodiyaliz kateter yerleştirme işlemi uygulanan hastalarda retrospektif bir çalışma tasarlanmıştır. 1 Ocak 2019- 31 Aralık 2021 tarihleri arasında mevcut kateter orijinine ilk defa kalıcı hemodiyaliz kateteri takılan hastalar çalışmaya dahil edilmiş olup verileri eksik olan ve aferez vb gibi hemodiyaliz endikasyonu dışı nedenlerle takılan hastalar dışlanmıştır. 18 yaş üstü 282 hasta, 18 yaş altı 43 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların; demografik özellikleri (yaş, cinsiyet), kilo, boy, vücut kitle indeksi, eşlik eden hastalıklar (diyabetes mellitus, koah, malignite, serebrovasküler olaylar, aterosklerotik kalp hastalığı, aterosklerotik periferik damar hastalığı, atrial fibrilasyon vb.), pıhtılaşmayı ekileyen ajan kullanımı ve ayrıca 18 yaş altı hastalarda nefrotik sendrom, immün yetmezlik risk faktörü olarak; vasküler yaralanma, hemoraji/hematom, pnömotoraks, enfeksiyon, arteriovenöz fistüller, kateter disfonksiyonu veya tıkanıklığı, girişim yapılan vende tromboz ve pulmoner emboli komplikasyonlar olarak kalıcı hemodiyaliz katater yerleşim orijinine göre değerlendirilmiştir. BULGULAR: 18 yaş üstü hastalarda kateter takılı kalma süresi ortalama 5,24 ay iken 18 yaş altı hastalarda kateter takılı kalma süresi ortalama 5,57 ay bulundu. 18 yaş üstü hastaların %45,4'ünde komplikasyon saptanırken 18 yaş altı hastaların %67,42ünde komplikasyon saptandı. Komplikasyonlarda en sık kateter enfeksiyonu ve kalıcı kateter disfonksiyonu veya tıkanıklığının var olduğu bulundu. 18 yaş üstü vakalarda yapılan sağ kalım analizinde, sağ internal juguler ven orijini referans alındığında katater sağ kalım olasılığının sol internal juguler ven (p<0,001) ve femoral ven (p<0,001) orijininde daha düşük olduğu bulundu. 18 yaş üstü hastalarda kateter çıkarılma riskini arttırmada yaşın istatistiksel açıdan anlamlı seviyede etkili olduğu (p=0,006) ve aterosklerotik periferik damar hastalığı yokluğunun istatistiksel açıdan anlamlı seviyede katater çıkarılma riskini azalttığı (p=0,007) bulunurken 18 yaş altı hastalarda nefrotik sendrom yokluğunun istatistiksel açıdan anlamlı seviyede kateter çıkarılma riskini azalttığı bulundu (p=0,012). Komplikasyon gelişen hastalarda, sağ ve sol internal juguler ven orijin grupları arasında, kateter sağ kalım süre medyanları açısından 18 yaş üstü (p=0,875) ve 18 yaş altı (p=0,599) hastalarda istatistiksel açıdan farklılık olmadığı saptanırken; ayrıca 18 yaş üstü hastalarda femoral orijinli hastaların sağ (p<0,001) ve sol internal juguler (p<0,001) orijinli hastalara göre kateter sağ kalım medyan sürelerinin daha düşük olduğu bulundu. SONUÇ: Kalıcı hemodiyaliz kateter yerleşim işlemi öncesi hastaların eşlik eden diğer hastalıkları, risk faktörleri ve kateter yerleşim orijininin değerlendirilmesi kateter komplikasyonlarının engellenmesi ve kateter sağkalımının uzatılması için önemlidir. Anahtar Sözcükler: Kalıcı Hemodiyaliz Kateter, Kateter Orijini, Sağkalım, Komplikasyon