Kamuda örgütsel vatandaşlık davranışı sergileme motivasyonu: Eğitim kurumlarında bir araştırma

Bu tezin amacı, kamu çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme motivasyonlarını araştırmaktır. Eğitim kurumlarında görev alarak geleceğin bireylerini yetiştiren öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı (ÖVD) sergilemeleri bu kurumların amacına ulaşmasında önemli bir katkı sağlayabilir. Bu bağlamda araştırmanın örneklemi devlet okullarında görev yapan öğretmenlerden oluşturulmuştur. Araştırmada nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılmış, nicel veriler anket aracılığıyla, nitel veriler ise katılımlı gözlem tekniği ve mülakatla toplanmıştır. İnsanın sosyal alandaki dinamik değişkenlere verdiği tepkilerin karmaşıklığı dikkate alındığında nicel ve deneysel araştırmaların yetersiz kaldığı düşüncesiyle (Baltacı, 2019) katılımcı gözlem ve mülakat yoluyla da öğretmenlerin ÖVD gösterme durumları incelenmiş ve yapılan anket sonucunda elde edilen nicel veriler ile nitel verilerin arasında farklılıklar olduğu anlaşılmıştır. Nicel verilerin analizi neticesinde öğretmenlerin ÖVD boyutlarının (diğerkamlık, vicdanlılık, sportmenlik, nezaket, sivil erdem) tamamında yüksek seviyede (4.17) ÖVD gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Katılımcı gözlem tekniğiyle toplanan verilere göre ise öğretmenlerin ÖVD gösterdiği sonucuna ulaşılmış, ancak yapılan içerik analizi sonucunda ÖVD boyutlarına ait temalar ele alındığında öğretmenlerin nicel verilerin aksine ÖVD boyutlarındaki davranışları sergileme eğliminde olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin özellikle sportmenlik boyutuna karşıt davranışlar sergilediği gözlemlenirken, sivil erdem boyutunda da örgüt faaliyetlerine aktif katılım göstermedikleri gözlemlenmiştir. Nicel ve nitel veriler arasındaki farklılıkların ortaya çıkmasının nedeni, katılımcıların bazı sorulara dürüst ve tam yanıt verme eğiliminde olmamalarından kaynaklanmaktadır (Arıkan, 2018). Ayrıca örgütsel vatandaşlık davranışı algısının ülkelerin kültürel farklılıkları çerçevesinde farklı algılandığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bazı durumlarda rol davranışlarının sağlıklı bir şekilde yerine getirilmesinin ÖVD olarak algılandığı gözlemlenmiş ve bunun sonucunda ÖVD algısının kültürler arası değişiklik gösterebileceği sonucuna ulaşılmıştır (Hofstede, 1980). Anahtar Kelimeler: Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Kamu, Sosyal Mübadele