Kamusal dış mekânların yayalaştırılmasına yönelik kentsel tasarım önerisi: İlim caddesi ve çevresi Çekmeköy – İstanbul örneği

Günümüzde hızlı kentleşme sonucunda kentsel yaşam kalitesinin artmasına yönelik çeşitli kentsel tasarım projeleri uygulanmaktadır. Bu kapsamdaki projelerden biri de yayalaştırma odaklı kentsel tasarım çalışmalarıdır. Tez çalışmasında, Çekmeköy (İstanbul) ilçesi Alemdağ Mahallesi'nde bulunan İlim Caddesi ve çevresi araştırma alanı olarak seçilmiştir. Mevcut alan kullanımları yönünden araştırma alanında park, eğitim ve sağlık birimleri ile dini tesis vb. kamusal mekân çeşitliliği bulunmaktadır. Araştırma alanı, bulunduğu bölgenin yeni kentsel gelişim alanıdır. Bu bağlamda kentsel dönüşüm uygulamalarına bağlı olarak kentsel yenileme alanı özelliği de taşımaktadır. Dolayısıyla İlim Caddesi ve çevresi sahip olduğu dinamikler sebebiyle kentsel tasarım açısından özel önem arz etmektedir. Tez çalışmasının ana amacı, araştırma alanı olarak tanımlanan İlim Caddesi ve çevresini (yaklaşık 400 m uzunluğunda olup, 46.600 m²'lik alana sahiptir) yayalaştırma odaklı kentsel kamusal mekân olarak tasarlamak ve yeniden canlandırmaktır. Bu çerçevede tez kapsamında; araştırma alanına yönelik kültürel peyzaj özellikleri saptanmış ve mekânsal analizler ortaya konulmuştur. Elde edilen veriler ve yapılan analizler ışığında İlim Caddesi ve çevresi için öneri kentsel tasarım projesine ilişkin planlama ve tasarım kararları belirlenerek "Öneri Kentsel Tasarım Projesi" geliştirilmiştir. Bu çalışmalar doğrultusunda araştırma alanında öneri kentsel tasarım projesi sonrası gelişen trafik yönetimine, yaya alanlarına, yapı dönüşümleri, yapı kullanımları, zemin kat kullanımları ile yeşil alanlara yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Sonuçta, İlim Caddesi ve çevresinin, yaya ve trafik güvenliği esaslı planlanması ve tasarımının caddenin kamusal alan olarak gelişimi üzerinde etkili olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, İlim Caddesi ve çevresi için geliştirilen kentsel tasarım projesi kapsamındaki, kentsel yenileme ve kamusal mekânlarda yaya öncelikli tasarım çalışmalarının kentsel yaşam kalitesine olumlu etkilerinin yanı sıra araştırma alanının işlevsel, estetik, ekolojik ve ekonomik yönden yeniden canlandırılmasına sağlayacağı katkılar ortaya konulmuştur.