Kanser olan bireylerle olmayan bireyler arasında akdeniz diyet uyumunun karşılaştırılması

Kanser Olan Bireylerle Olmayan Bireyler Arasında Akdeniz Diyet Uyumunun Karşılaştırılması Amaç: Çalışmamıza, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi polikliniklerine başvuran, çalışmayı kabul eden ve onam veren yeni tanı kanser hastalarıyla, özgeçmişinde kanser tanısı olmayan sağlıklı bireyler dahil edilmiştir. Akdeniz diyet uyumu ile kansere yakalanma riski arasındaki ilişki ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma olan araştırmamız, anket yoluyla yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara sosyodemografik özellikleri, Akdeniz diyet uyumlarını belirlemek amacıyla Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Veriler SPSS 23.0 ve JAMOVİ 2.3 paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmamıza, 100 kanser hastası ve 100 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 200 yetişkin katılımcı dahil edilmiştir. Hasta grubunun %59'u kadın, %41'i erkek, kontrol grubunun %57'si kadın, %43'ü erkektir. Vaka grubunun yaş ortalaması 62,5±11,8 yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması ise 60,8±8,1 yıldır. Hasta grubunun %48'inin, kontrol grubunun ise %49'unun yakınlarında herhangi bir kanser öyküsü vardır. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık saptanmamıştır (p=0,887). Hasta grubun katılımcılarında sırasıyla en çok görülen 3 kanser tanısı; meme kanseri (%14), akciğer kanseri (%12) ve kolon kanseri (%11)'dir. Hastaların %12'si aktif sigara kullanırken, %59'u daha önce sigara kullanmamıştır. Sağlıklı kontrol grubunun ise %17'si aktif sigara kullanırken, %60'ı daha önce sigara kullanmamıştır. Hasta grubunun %10'u alkol kullanırken, %90'ı alkol kullanmamaktadır. Sağlıklı kontrol grubunun %12'si alkol kullanırken, %88'i ise alkol kullanmamaktadır. Hastaların %35'i düzenli egzersiz yapmazken kontrol grubunun ise %14'ü hiç egzersiz yapmamaktadır. Hastaların %50'si düzenli sağlık kontrolüne giderken kontrol grubunun %65'i düzenli sağlık kontrollerine gittiğini belirtmiştir. Düzenli sağlık kontrolleri açısından karşılaştırıldığında gruplar arasından istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,032). Katılımcıların VKİ'leri ile MEDAS skorları arasında negatif yönde istatiksel olarak anlamlı bir korelasyon olduğu görülmüştür (p=0,003). Kontrol grubunun Akdeniz diyetine uyum ölçeği skorunun hasta grubuna göre istatiksel olarak anlamlı bir düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Sonuç ve Öneriler: Kanser, dünya genelinde yaygınlığı ve tedavisindeki zorluklar nedeniyle en önemli halk sağlığı sorunlarından birisidir. Bu yüzden, kanserin oluşumunda rol oynayan risk faktörlerinin belirlenmesi ve görülme sıklığının azaltılmasına yönelik çalışmaların yapılması büyük öneme sahiptir. Sağlıklı diyet modelleri de kanserin önlenmesinde bu bağlamda önemli yer tutmaktadır. Bizim çalışmamızda Akdeniz diyet uyumunun kanserden korumada anlamlı bir farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Kanserin önlenmesi ve daha sağlıklı bir yaşam için, Akdeniz diyetinin toplum tarafından daha iyi tanınması ve uygulanabilmesi adına beslenme danışmanlığı sağlanması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Kanser, Akdeniz diyeti, beslenme, yaşam tarzı