Kapıdağ Yarımadası (Marmara Denizi) biyotasında Polonyum 210 (210PO) aktivitesinin belirlenmesi

Bu tez çalışması kapsamında, Kapıdağ Yarımadası'nın bazı omurgalı ve omurgasız türlerinde 210Po aktivite konsantrasyonları incelenmiştir. Yapılan bu çalışma ile Kapıdağ Yarımadası çevresi denizel türlerinde 210Po aktivite seviyeleri ilk kez ortaya konulmuştur. Çalışmanın arazi süreci sonunda 14 omurgalı tür ve 9 omurgasız tür olmak üzere toplamda 23 farklı tür elde edilmiştir. Bu türler içerisinde balık örneklerinin kas, solungaç, sindirim sistemi ve karaciğer dokuları ayrı ayrı, diğer omurgasız canlıların ise yumuşak dokularının tamamı 210Po ölçümleri için kullanılmıştır. Örneklere uygulanan radyokimyasal işlemler sonrasında 210Po aktiviteleri alfa spektrometresi (ORTEC Alpha Ensemble) kullanılarak ölçülmüştür. Yapılan ölçümler sonucunda tüm türler içerisinde en yüksek 210Po aktivitesi hamsi balığının (Engraulis encrasicolus) sindirim sisteminde 4450 ± 32 Bq kg-1 olarak, en düşük 210Po aktivitesi ise dikenli vatoz balığının (Raja clavata) kas dokusunda 1,0 ± 0,6 Bq kg-1 olarak bulunmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda 210Po birikiminin farklı türler ve türlerin farklı dokuları bakımından değerlendirmesi yapılarak literatürdeki diğer veriler ile karşılaştırılmıştır. Buna göre çalışma alanında bulunan aktivite konsantrasyonlarının literatürde yayınlanmış değerler aralığında yer aldığı görülmüştür. Yapılan istatistik analizi sonucunda 210Po birikimi bakımından dokular arasında anlamlı (P<0,05) farklar belirlenmiştir. Dokular içerisinde en yüksek aktivite sindirim sisteminde ve karaciğerde gözlenmiştir. Tüketilen balıklarda doz hesabı yapılarak insanların balık tüketimi ile maruz kaldıkları 210Po doz değerleri belirlenmiştir. Çalışılan türler arasında hamsi (E. encrasicolus) tüketiminin insanlarda 210Po kaynaklı en yüksek radyasyon dozuna neden olduğu bulunmuştur. Yapılan çalışma ile elde edilen veriler bu bölge için ilk olup yapılacak çalışmalar için referans niteliği taşımaktadır.