Reliability analysis of a complex system under uncertainty and failure event dependency

Güvenilirlik, tüm sistemlerin emniyetli çalışmasının temel unsurudur. Güvenilirlik analizinin amacı, başarısızlık olasılığının ölçülmesi ve aynı zamanda koruyucu bariyerinin nicelleştirilmesidir. Bu engeller, sistemi arızalardan korumak için tasarlanmıştır. Gelişmekte olan dünya ekonomisi, sistemlerin artan karmaşıklığı ve artan veri isleme yetisi ile birlikte, sistem güvenilirliği konsepti, hizmet kullanılabilirliğini, organizasyonel ve insan güvenilirliğini, karmaşık sistemlerin belirsizliğini, ağ sistemi güvenilirliğini de içerecek şekilde genişlemiştir. İnsan performansı, karmaşık sistemlerin geliştirilmesi ve işleyişinde önemli bir rol oynar, bu açıdan insan hatalarının karmaşık sistem performansı üzerinde ciddi etkileri olduğu açıktır. Tüm mühendislik sistemleri, insan gayretiyle yaratılmış olduğundan, sistem başarısızlıklarının önemli bir kısmının, cehalet, ihmal veya beceriksizlik gibi insani nedenlere bağlı olduğunu iddia etmek yanlış olmayacaktır. İnsan Güvenilirlik Analizi (İHD) teknikleri imalat, ulaşım, askeri veya ilaç gibi farklı alanlarda kullanılmaktadır. İnsan Güvenilirliği (İG), insan hataları ciddi olumsuz sonuçlara neden olabileceğinden, son derece önemli bir kavramdır. Sağlık hizmetleri sektörü, çoğu insan uygulamaları, kararları ve işlemleri içerdiği için insan güvenilirliği değerlendirmesi gerektiren temel alanlardan biridir. Bu çalışma, çeşitli sağlık hizmetleri operasyonları için belirlenen ve analiz edilen tüm olası performans etkileyen faktörler (PIF) arasında tam bir nedensel ilişki modeli oluşturarak klinik hataya yol açan davranışların detaylı bir temsilini çizmeyi amaçlamaktadır. İG çalışmalarının en önemli sorunu, hatalı olay olasılığının ve sonuçlarının sayısal ölçümlerinin olmamasıdır. Bu bağlamda, İnsan Güvenilirliğinde nicel bir risk değerlendirmesi sağlamak için birçok yöntem geliştirilmiştir. Ancak insan hatasının doğası, bileşen belirsizliğinin doğasından, içerdiği belirsizlikler açısından oldukça farklıdır. İnsan performansı veya davranışları ve bunların dinamik dünyaya ve sosyo-teknik çevreye bağımlılıklarının net bir şekilde anlaşılması gereklidir. İnsan davranışları birçok farklı faktörden etkilenebilir. Ayrıca bu faktörler, insan davranışının farklı aşamaları arasındaki bağlantı olabilir. Bu nedenle, PIF'lerin iyi bir şekilde haritalanması, insan davranışının anlaşılmasında temel kaygılardan biridir. Bu bağlamda, Bulanık Bilişsel Haritalar (FCM), insan davranışlarını ve ardındaki tüm nedenleri açık bir şekilde anlamak için kullanılmıştır. Bu bağlamda, sağlık hizmetlerinde farklı alanlarda, yüksek risklerle çalışan dört doktor tüm PİF'leri değerlendirmiştir. Nedensel ilişkiler farklı α kesileri kullanılarak bir duyarlılık analizi ile elde edilmiş ve değerlendirilmiştir. Gerçek hayattaki kararlarda, karar vericilerin uzman görüşlerine güven düzeyleri farklı olabilir. Bu çalışmada kullanılan duyarlılık analizi, karar vericilere, yargıdaki belirsizliğin çözümün sağlamlığını nasıl etkileyebileceğini açıklayan bir bakış açısı sağlar.