Kayıt dışı ekonomi ile mücadelede vergi denetiminin etkinliği: TRA 2 bölgesi defterdarlık çalışanları üzerine bir araştırma

Bu çalışmanın temel amacı, TRA2 bölgesinde (Ağrı, Ardahan, Iğdır ve Kars) görev yapan defterdarlık çalışanlarının vergi denetiminin kayıt dışı ekonomiyi azaltmadaki etkinliğine ilişkin algılarını belirlemek ve vergi denetimine yönelik algının kayıt dışı ekonomiyi azaltmaya yönelik algı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu temel amaç doğrultusunda, çalışanların mesleki deneyimleri, unvanları ve diğer demografik özelliklerinin bu algı üzerindeki etkilerini analiz etmek ve elde edilen bulgular doğrultusunda kayıt dışı ekonomiyle mücadelede daha etkili denetim stratejilerine yönelik öneriler geliştirmek hedeflenmektedir. Araştırma verileri, TRA2 bölgesinde görev yapan 191 adet Gelir Uzmanı ve Muhasebe Uzmanından anket yoluyla toplanmış ve SPSS 27 paket programı ile analiz edilmiştir. Söz konusu veriler kullanılarak betimsel istatistiklerle birlikte güvenilirlik, korelasyon, regresyon ve varyans analizleri uygulanmıştır. Yapılan analizler, vergi denetimine yönelik algı ile kayıt dışı ekonomiyi azaltmaya yönelik algı arasında istatistiksel açıdan anlamlı ve olumlu bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Regresyon sonuçları da bu ilişkiyi desteklemektedir. Buna göre vergi denetiminin daha etkili algılanmasının, kayıt dışı ekonominin azaltılabilirliğine yönelik algıyı anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, algısal düzeyde artan denetim etkinliğinin, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye ilişkin tutumsal değerlendirmeleri güçlendirdiği söylenebilir.