Kentsel yenileme odağında kentsel tasarım: Ataşehir Barbaros Mahallesi örneği

Kentsel yenileme eski kimliğini ve işlevini kaybeden fiziksel alanların, günümüz sosyal ve ekonomik gereksinimlerine çağdaş ve teknolojik yaklaşımlarla uyum sağlaması adına yapılan iyileştirme çabalarıdır. Gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde, zaman içinde küreselleşme, gecekondulaşma, yoksulluk ve yoksunluk, deprem, çarpık kentleşme, kentsel hizmet eksiklikleri gibi sorunların görüldüğü kent alanları mutlaka bir yenileme ihtiyacı duymaktadır. Kentsel yenileme bilinenin aksine, sadece bir yapının yenilenmesi anlamına gelmemektedir. Başarılı bir kentsel yenileme projesi, yenilecek alanlara çözüm getirmesi amacıyla alanların fiziksel, sosyo-ekonomik ve yasal boyutlarının değerlendirilmesi ve yenileme yöntemlerinden mevcut alana uygun olanın uygulanmasıyla, sağlıklı, kaliteli ve yaşanabilir kentsel alanlar oluşturulmasında yararlanılan çok boyutlu süreçtir. Kentsel yenilemenin tasarım boyutu projeler için önem taşıyan boyutlardan birisidir. Yenileme, büyük ölçüde kentsel tasarım kapsamında ele alınması gereken bir eylemdir. Kentsel tasarım uygulama araçlarından biri olan kentsel tasarım rehberleri, kentlerin sağlıklı bir şekilde gelişimlerinde büyük rol oynamaktadır. Dünyada etkin bir şekilde kullanılan rehberler, ülkemizde henüz yaygınlaşmamış, bunun sonucu olarak Türkiye kentlerinin çoğunda benzer ve özgünlüklerini kaybetmiş niteliksiz yapılaşmalar ortaya çıkmıştır. Ancak son yıllarda ilgili bakanlıkların yönlendirmeleriyle yerel yönetimlere kendi rehberlerini hazırlamaları konusunda teşvik edici çalışmaların yapılmakta olduğu bilinmektedir. Çalışma alanı olarak İstanbul'un Anadolu Yakası'nda bulunan, Ataşehir ilçesinde yer alan Barbaros mahallesinin gecekondu alanı incelenmiştir. Bu alanın çalışma alanı olarak seçilmesinin sebebi, yakın zamanda kentsel yenilemeye gireceğinin öngörülmesidir. Bu kapsamda Barbaros Mahallesinde uygulanması düşünülen kentsel yenileme projesine bir altlık oluşturmak adına belediye tarafından yapılmış kullanıcı anketi ve saha incelemelerinden yola çıkılarak çalışma alanının mevcut sosyo-ekonomik ve fiziksel durumu tespit edilmiştir. Alana dair belirlenen sorunlar, gözlemler ve anket çıktıları bir araya getirilerek alanda yapılması öngörülen uygulama adına öneriler sunulmuş ve tasarım rehberi oluşturulmuştur.