Kimyasal ajanların hücre siklusuna etkisi ve moleküler mekanizmalarının araştırılması

Hücre siklusunun doğru bir şekilde düzenlenmesi, genomun kendini hatasız eşlemesi ve kromozomların düzgün ayrılması için büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte görev yapan siklinler, siklin bağımlı kinazlar, kontrol noktaları ve tamir mekanizmalarında meydana gelen hasarlar hücrelerde kontrolsüz hücre bölünmesine neden olarak, kanser gelişimine neden olmaktadır. Akciğer kanseri, dünyada kanser bağımlı ölümlerin önde gelen nedenlerinden biridir. Kemoterapi, akciğer kanseri hastalarının iyileşme oranlarını ve yaşam kalitelerini yükseltmektedir. Platin içerikli ilaçlar, birçok kanserin tedavisinde tercih edilmektedir. Antifolat türevi olan ilaçlar pleural mezoteliyom ve küçük hücreli dışı akciğer kanserlerinde platin içeren ilaçlar ile sıkça kombine olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, platin türevi olan Cisplatin ve antifolat türevi olan Pemtrex'in akciğer kanser ve normal hücrelerinin, hücre siklusları üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Cisplatin ve Pemtrex ilaçlarının ayrı ayrı ve 24 saat ara ile uygulanarak, A549 ve BEAS-2B hücrelerinde neden olduğu toksisite MTT yöntemi ile incelenmiştir. Cisplatin ilacının tek başına uygulandığında BEAS-2B hücrelerinde daha yüksek toksisiteye neden olduğu belirlenmiştir (p<0,01). Pemtrex ilacı tek başına uygulandığında BEAS-2B hücrelerinde 48 ve 72 saat deney gruplarının A549 hücrelerine göre daha yüksek toksisiteye neden olduğu tespit edilmiştir (p<0,01). Önce Cisplatin, 24 saat sonra Pemtrex ilaçları uygulanan deney gruplarında ise A549 hücrelerinde oluşan toksisitenin BEAS-2B hücrelerine göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Önce Pemtrex, 24 saat sonra Cisplatin uygulanan deney gruplarında ise, her iki hücre soyunda da toksisiteye neden olduğu belirlenmiştir. Hücrelerde meydana gelen morfolojik değişiklikler faz kontrast mikroskobu ile belirlenmiştir. Kaspaz 3, 7 ve 9 aktivasyonunun A549 hücrelerinde arttığı tespit edilmiştir. Hücre siklusunda yer alan genlerin anlatımları qRT-PCR yöntemi ile gösterilmiştir. Siklin ve siklin bağımlı kinaz genler ile DNA tamir genlerinin A549 hücrelerinde aşağı regüle olurken, BEAS-2B hücrelerinde yukarı regüle oldukları saptanmıştır. Sonuç olarak, elde edilen bulgular doğrultusunda, A549 hücreleri üzerinde en yüksek toksisitenin Cisplatin ve Pemtrex ilaçlarının 24 saat ara ile uygulanması sonucunda meydana geldiği belirlenmiştir. Bu çalışmada, kanserli hücre üzerinde toksisite yaratırken, normal hücre üzerinde toksik etkisi bulunmayan konsantrasyonla yapılan moleküler analizlerde, gen anlatım seviyeleri arasındaki farkın ortaya konmuş olması, bu bağlamda yapılacak diğer çalışmalara temel teşkil edecektir.