Kitin ve kitinazın allerjik reaksiyondaki rolü

Kitin nematodlar, böcekler ve mantarlarda yaygın olarak bulunan, ancak memelilerde bulunmayan bir karbonhidrat polimeridir. Beklenildiği gibi kitinazlar, kitini parçalayan, kitin içeren organizmaların büyümesini engelleyen enzimlerdir, bu enzimlerin kitin içeren patojenlere karşı savunmada önemli rol oynadığı bilinmektedir. İnsanlarda da kitinaz genlerinin bulunduğu bilinmektedir, ancak bu gen ürünlerinin biyolojik rolleri bilinmemektedir ve benzer şekilde insanlarda da kitin içeren patojenlere karşı savunmada rol oynamaları beklenirse de bunu gösteren çok az veri vardır. Özellikle IgE yapımı ve eozinofil aktivasyonu ile karakterize Th2 tipi immün yanıtın öncelikle parazitlere karşı immün savunmada önemli olduğu bilinmektedir ki bu parazitlerin çoğunluğu kitin içermektedir. Sonuç olarak Th2 tipi immün yanıtla kitinaz indüksiyonu ya da aktivasyonu arasında gösterilen ilişki akla yakın görülmektedir. Th2 tipi yanıtın baskın olduğu ve bunun etyopatogenezde en önemli faktör olduğu düşünülen allerjik hastalıklara gelince, ev-tozu akarı, hamam böceği ve mantarlar gibi atopik hastalıkların en yaygın rastlanan allerjenleri kitin içermektedir. Bu bilgilerin ışığında allerjik hastalığı olan bireylerin immün sisteminin kitin içeren bu allerjenleri, parazit saldırısı olduğu şeklinde algıladığı ve bu nedenle anti-paraziter olduğu iyi bilinen Th2 tipi immün yanıtı geliştirdiği düşünülebilir. Bu çalışmada kitin mikropartikülerinin in vitro etkileri Elisa ve Elispot yöntemi ile araştırıldı. Elde edilen mononükleer hücrelerin değişik uyaranlarla ve farklı zaman dilimlerinde karşılaşımı sonucu ve atopik dermatitli olgulardan alınan deri biyopsilerinden AMCase gen yapımına (ekspresyonuna) bakıldı. AMCase ürün düzeyleri β-aktine göre normalize edilerek karşılaştırıldı. Kitin mikropartikülleri in vitro koşullarda mononükleer (özellikle monositler) hücreleri uyararak TNF-α, IFN-γ ve zayıf IL-13 yanıtı oluşturduğu, IL-4 yapımını uyarmadığı saptandı. Periferik kandan ayrıştırılan mononükleer hücreler AMCase yaptığı (eksprese ettiği) ancak denediğimiz uyaranların (PHA, Kitin, CMP) hiçbirisinin bu ekspresyonu değiştirmediği görüldü. AD'li olgularda AMCase yapımı sağlıklı bölgede lezyonlu bölgeden daha yüksek oranda saptandı. AMCase gen yapımı normal deri ve atopik deri dokusunda da saptanmıştır. Bu bulgu sanıldığının aksine bu enzim yapımının sadece mide ve akciğer dokusuna sınırlı olmadığı yönünde düşündürmektedir. İnsan vücudunda farklı AMCase tiplerinin tanımlanması, allerjenin vücuda farklı yollardan girmesi sonucu farklı yolakları kullanabilme özelliğinin olması sebebi ile değişik mekanizmaların denendiği, insan hücrelerinin kullanıldığı daha fazla invitro verilere ihtiyaç duyulmakta olduğu kanaatindeyiz.