Konut plan şemalarında değişimin grafik tekniklerle incelenmesi

Toplumdaki sosyal, kültürel, ekonomik; teknolojik fak- törlerdeki gelişme ve değişmeler, konut plan şemalarına fonk siyonel ve mekansal değişiklikler olarak yansımıştır. Bu tez kapsamında, konut plan şemalarının uğradığı değişimin saptanması amaçlanmış ve bunun için grafik teknikler geliş tirilmiştir. 1. Bölüms Çalışmada sorun, 50-60 yıl içersinde, konut plan şema larının uğradıkları fonksiyonel ve mekansal değişikliklerin saptanması olarak ortaya konmuştur. Çalışmanın amacı ise, konut planlarındaki değişimi incelemek için grafik teknik leri tanıtmak ve değişimi saptamaktır. 2. Bölüm: Konut plan semalarındaki değişimin saptanması için öne rilen yöntem ve kullanılan teknikler bu bölümde tanıtılmış tır. Plan şemalarının analizi ve değişiminin saptanması iki aşamada yapılmıştır. 4 Çözümleme aşaması,/ » Çakıştırma aşaması, Çözümleme aşamasında, fonksiyon şemaları ve grafik tek niklerle, konut planlarının fonksiyon ve mekanları arasın daki ilişkileri açıklayan analizler yapılmıştır. Kullanılan ilk teknik alan fonksiyon şemaları tekniğiyle, konuttaki mekan grupları, aralarındaki doğrudan geçiş ilişkilerine bağlı olarak şemalara aktarılmıştır. Ortaya çıkan fonksiyon şemaları, konutun fonksiyonel örgütlenmesini göstermektedir. Kullanılan ikinci teknik olan grafik tekniğinin, ülke mizde mimarlık alanında fazla kullanım alanı yoktur. Bu tek nikte, konuttaki mekanlar birer nokta, aralcirındaki bitişik-lik ilişkileri de birer çizgi ile gösterilmiştir. Burada amaç, konutta ne tür mekanların ve mekanlar arası ne tür ilişkilerin olduğunu grafiklerle açıklamaktır. Konuttaki mekanlar arası bitişiklik ilişkilerine göre çizilen grafik ler konuttaki mekansal örgütlenmeyi göstermektedir. Konut plan şemalarının fonksiyonel ve mekansal örgüt lenmesini gösteren şema ve grafikler elde edildikten son ra, çakıştırma aşamasına geçilmiştir. Farklı yıllara ait konutların şema ve grafiklerinin karşılaştırılması ve çakış- tırılması yolu ile fonksiyonel ve mekansal değişiklikler saptanmıştır. 3. Bölüm: Konut plan semalarındaki değişimin nedenleri: ® îmar planlarına bağlı nedenler, ® Ekonomik nedenler, ® Kullanıcı kültür yapısındaki değişiklikler, ® Aile yapısındaki değişiklikler, © Kullanıcı eylemlerinin değişmesi, « Teknolojik gelişme ve değişmeler, ® Kullanıcının sosyal yapısındaki değişmeler olarak belirlenmiştir. Son 50-60 yılda konut plan şemaları nın uğradığı değişimlerin saptanması için, müstakil ve apartman tipi olmak üzere iki örnekiem grubu seçilmiştir. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya gibi şehirlerimizden se çilen konut planları üzerinde fonksiyon şemaları ve grafik teknikleriyle yapılan analizler ve bu analizlerin çakıştı-r rıJLraası ile anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Değişen fonksiyonel ve mekansal örgütlenmeler belirlen dikten sonra, günümüzdeki konut plan şeması, geleneksel ko nut plan şeması ile karşılaştırılmıştır. Bunların sonucun da, günümüzde toplumsal gelenekler, kullanıcı ihtiyaç ve istekleri dikkate alınmadan, ekonomik ve imar planlarının getirdiği belirleyici ve sınırlayıcı kurallara bağlı olarak plan şemalarının yapıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, grafik tekniklerle konut planlarının in celenebileceği ve plan semalarındaki değişimin saptanabile ceğinin belirlendiği söylenebilir. Ayrıca elde edilen bul guların yeni konut plan önerilerinde veri olarak kullanı labileceği düşünülmüştür. -VI-