Koruyucu ailelerin yaşam deneyimleri: Risk ve koruyucu faktörlerin fenomenolojik bir incelemesi

Bu araştırmanın amacı, koruyucu ailelerin bakım sürecinde yaşadıkları zorlukları ve bu zorluklarla baş etme yollarını İlişkisel Yılmazlık Modeli çerçevesinde incelemektir. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik yaklaşım temelinde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'de koruyucu aile sistemine dâhil olmuş ve en az bir yıllık bakım deneyimine sahip 15 koruyucu aile oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, koruyucu ailelerin çocukla ilişkili olarak en sık sosyal uyum, psikolojik sorunlar, sağlık problemleri, davranışsal güçlükler ve eğitim sürecine ilişkin zorluklar yaşadıklarını göstermiştir. Ebeveyn rolünde duygusal tükenmişlik, sorumluluk baskısı ve toplumsal önyargılar öne çıkarken; eş ilişkilerinde bakım yükünün paylaşımı, disiplin anlayışındaki farklılıklar ve iletişim sorunları önemli zorlanma alanları olarak belirlenmiştir. Bu zorlukların arkasında koruyucu ailelerin geliştirdiği baş etme mekanizmalarının da güçlü bir şekilde devrede olduğu görülmüştür. Öz farkındalık, sabır, umut, manevi baş etme kaynakları ve yılmazlık bireysel düzeyde; eşler arası dayanışma, aile ve sosyal çevre desteği ile sosyal hizmet uzmanı ve psikolojik danışmanlardan alınan profesyonel destek ise ilişkisel düzeyde koruyucu faktörler olarak ortaya çıkmıştır. Elde edilen bulguların, koruyucu ailelere yönelik psikososyal hizmetlerin planlanmasına ve çocuk koruma politikalarının güçlendirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.