Koruyucu madde paraben'in Allium cepa L.'deki fizyolojik, anatomik ve sitogenetik etkilerinin araştırılması

Bu çalışmada, günlük yaşamımızda sıkça kullandığımız kozmetik ve temizlik ürünleri başta olmak üzere, pek çok ürünün bileşiminde yer alan Metil Paraben'in Allium cepa L. test materyalinde teşvik ettiği toksisite fizyolojik, sitogenetik ve anatomik parametreler kullanılarak araştırılmıştır. Fizyolojik parametreler; çimlenme yüzdesi, kök uzunluğu ve ağırlık artışının ölçülmesiyle, sitogenetik parametreler; mikronukleus sıklığı, kromozomal anormallikler ve mitotik indeks değerlerinin tespitiyle, anatomik parametreler ise kök uçlarından alınan kesitlerin mikroskopta incelenmesiyle araştırılmıştır. Ayrıca kök ucu hücrelerinde, lipid peroksidasyonu göstergesi olan malondialdehit (MDA) düzeyleri de ölçülmüştür. A. cepa L. bulbları bir (1) kontrol ve üç (3) uygulama olmak üzere toplam dört (4) gruba ayrılmış, 72 saat süresince, kontrol grubundaki bulblar çeşme suyu, uygulama grubundaki bulblar ise Metil Parabenin 100, 250 ve 500 mM dozları ile muamele edilmişlerdir. Süre sonunda kök uçları rutin preparasyon işlemlerine tabi tutulmuş, boyanmış ve mikroskobik incelemeler için hazır hale getirilmiştir. Sonuçta, Paraben uygulamasının doza bağlı olarak çimlenme yüzdesi, kök uzunluğu, ağırlık artışı ve mitotik indeks değerlerinde istatistiksel olarak önemli (p<0.05) bir azalmaya, mikronukleus ve kromozomal anormallik sayılarında ise önemli (p<0.05) bir artışa neden olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, Paraben uygulaması kök ucu hücrelerinde yassılaşmış hücre çekirdeği, nekroz, korteks hücre çeperlerinde kalınlaşma, belirgin olmayan iletim doku, hücre deformasyonu ve korteks hücrelerinde bazı maddelerin birikimi şeklinde anatomik değişimlere neden olmuştur. Diğer yandan, Paraben uygulaması kök hücrelerinin MDA düzeylerinde doza bağlı bir artış göstermiştir. Sonuç olarak, paraben'in belirli bir doz seviyesinde toksik etki gösterdiği, A. cepa L. test materyalinin ise söz konusu etkinin belirlenmesinde oldukça kullanışlı bir biyolojik indikatör olduğu gösterilmiştir. AnahtarSözcükler:Allium cepa L., anatomi, fizyoloji, genotoksisite, MDA, metil paraben