Kripto para getirileri ile alternatif tasarruf araç getirileri arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkiler: Türkiye örneği

Gelirin vergiler düşüldükten sonra tüketilmeyen kısmı şeklinde tanımlanan tasarruf kavramı, ekonomilerde mikro ve makro düzeyde alınan kararların en önemli belirleyicilerinden bir tanesidir. Tasarruf sahipleri tüketim ihtiyaçlarından feragat ederek gelecekteki finansal güvenliklerini garanti altına almak için gelirlerinin bir kısmını biriktirmektedir. Daha sonra bu birikimlerini döviz, altın, hisse senetleri vb. geleneksel tasarruf araçları ile değerlendirmektedir. Son yıllarda ise özellikle teknolojinin de gelişmesiyle birlikte kripto paralar, tasarruf sahipleri tarafından geleneksel tasarruf araçlarına alternatif olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Bitcoin (BTC) , Ethereum (ETH) ve Ripple (XRP) gibi yüksek işlem hacmine ve piyasa değerine sahip kripto paralar ile BİST100 endeksi, TL cinsinden açılan mevduatlara uygulanan ağırlıklı faiz oranları, dolar kuru ve altın fiyatı arasındaki uzun ve kısa vadeli ilişkileri incelemektir. Analizde, BTC, ETH, XRP kripto paraları ile BİST100 endeksi, mevduat faiz oranları, dolar kuru ve altın fiyatı arasındaki eş bütünleşme ilişkisi ARDL sınır testi kullanılarak araştırılmıştır. Ayrıca, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Toda-Yamamoto nedensellik testi yaklaşımı ile incelenmiştir. Çalışmanın ampirik kısmında oluşturulan her model için iki farklı spesifikasyon altında farklı eş bütünleşme ilişkileri görülmüştür. Yapılan analizlerde genel olarak mevduat faiz oranlarının ve dolar kurunun bağımlı değişken olduğu spesifikasyonlarda uzun dönem ilişki mevcuttur. BTC, ETH, XRP kripto paraları ile BİST100 endeksi, faiz oranları, dolar kuru ve altın fiyatı arasındaki nedensellik ilişkisinin araştırıldığı analize göre, BTC ve ETH ile mevduat faiz oranları arasında çift yönlü bir ilişki bulunurken, altın fiyatından BTC ve XRP fiyatına doğru, BİST100 endeksinden de BTC fiyatına doğru tek yönlü bir ilişki bulunmuştur.