Kripto paranın, altın, dolar endeksi, VIX ve petrol fiyatları ile asimetrik ilişkisi: Kantil üzerine kantil regresyon analizden kanıtlar

Takas sistemiyle başlayıp günümüzde teknolojik gelişmelerle kripto para birimlerine evrilen para, tarih boyunca hem bireylerin hem de ülkelerin gücünü yansıtan bir gösterge ve önemli bir yatırım aracı olmuştur. Ancak son yıllarda ortaya çıkan kripto paralar, geleneksel para tanımından önemli farklılıklar göstermektedir. Bu tez, bir kripto para olan Bitcoin'in (BTC), güvenli liman varlığı olarak kabul edilen altın, korku endeksi olarak görülen VIX endeksi, ABD dolarının küresel gücünü gösteren dolar endeksi, euro endeksi, ABD faiz oranı ve petrol piyasası ile olan ilişkisini ampirik olarak incelemektedir. Çalışma, 2012M3-2024M11 dönemine ait verileri kullanarak kantil üzerine kantil regresyon analizini uygulamaktadır. Elde edilen bulgular, değişkenler arasındaki ilişkilerin dinamik ve koşullu olduğunu ortaya koymaktadır. Altının düşük kantil değerleri ile BTC'nin düşük ve yüksek kantil değerleri arasında güçlü negatif bir ilişki, altının yüksek kantil değerleri ile BTC'nin düşük kantil değerleri arasında ise güçlü pozitif bir ilişki gözlemlenmiştir. Bu durum, BTC'nin piyasa koşullarına bağlı olarak altınla farklı tepkiler verdiğini göstermektedir. Dolar endeksi ile BTC arasında genel olarak negatif bir ilişki söz konusudur ancak dolar endeksinin yüksek kantil değerleri ile BTC'nin orta kantil değerleri arasında pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Benzer şekilde, Euro ile BTC arasında da dolara benzeyen bir ilişki mevcuttur. BTC'nin düşük kantil değeri ile Euro'nun neredeyse tüm kantil değerleri arasında sadece pozitif bir ilişki bulunmaktadır. VIX Endeksi ile BTC'nin orta kantil değeri ile VIX'in yüksek kantil değerleri arasında pozitif bir ilişki varken, BTC'nin yüksek kantil değerlerinde bu ilişki güçlü bir şekilde negatife dönmektedir. Bu, piyasa volatilitesinin arttığı dönemlerde BTC'nin yüksek getiriler sunduğunu, ancak çok yüksek volatilite durumlarında ters yönlü bir hareket sergileyebildiğini göstermektedir. Genel olarak, BTC ile ABD faiz oranları arasında pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu, faiz oranlarındaki artışların BTC'nin fiyatını olumlu yönde etkileyebileceğini işaret etmektedir. Son olarak, petrol piyasasına bakıldığında Brent petrol ile genel olarak negatif bir ilişki gözlemlenirken, Dubai petrol ile pozitif ve WTI petrol ile ise karışık bir ilişki mevcuttur. Bu durum, petrol piyasasının farklı segmentlerinin BTC ile farklı dinamikler sergilediğini göstermektedir. Elde edilen bulgular ışığında, politika yapıcılar ve piyasa düzenleyiciler için önemli öneriler sunulabilir. BTC'nin geleneksel varlıklarla olan karmaşık ve değişken ilişkisi, kripto para piyasaları için tek tip bir düzenleyici çerçevenin yeterli olmayacağını göstermektedir. Düzenlemeler, piyasa koşullarına (düşük, orta, yüksek volatilite) göre esneklik gösterecek şekilde tasarlanmalıdır. Ayrıca, kripto para piyasalarının küresel finansal istikrar üzerindeki potansiyel etkilerinin sürekli olarak izlenmesi gerekmektedir.