Kronik diyaliz hastalarında prognostık nutrısyonel ındeks ve diyaliz yeterliliği parametrelerinin kardiyovasküler sonuçlara etkilerinin araştırılması

GİRİŞ: Kronik böbrek hastalığı (KBH), dünyada ve ülkemizde sıklığı giderek artan, morbidite ve mortalitesi yüksek olmasına rağmen farkındalığı ve erken tanı oranı düşük, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir hastalıktır. Günümüzde hemodiyaliz, periton diyalizi ve transplantasyon tedavilerinin yaygın olarak kullanılması sonucunda son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) olan hastaların yaşam süreleri uzamasına rağmen, diyaliz tedavisi gören hastaların mortalite oranları aynı yaş guruplarındaki sağlıklı bireylere göre 5-20 kat artmıştır. Hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarının en sık rastlanan ölüm nedeni kardiyovasküler hastalıklardır. Enflamasyon ve beslenme durumunun birlikte bir göstergesi olan prognostik beslenme indeksi, serum albümin konsantrasyonu ve toplam periferik lenfosit sayısına dayanmaktadır ve rutin olarak değerlendirilen bu parametrelerle kolaylıkla hesaplanabilmektedir. Prognostik Nutrisyonel İndeks başlangıçta kanserin prognozunu belirlemek için kullanılsa da son çalışmalarda kardiyovasküler hastalık, Covid-19, lenfomalar, özefagus kanseri, kronik böbrek yetmezliğinde prognoz ile de ilişkili olduğunu ileri sürmektedir. MATERYAL-METOD: Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde hemodiyaliz ve periton diyalizi tedavileri almakta olan 971 diyaliz hastası çalışmaya dahil edildi. 902 hasta hemodiyaliz, 69 hasta periton diyalizi grubundaydı. Hastalara ait demografik özellikler, labrotuvar sonuçları, diyaliz süreleri ve öncesinde aldığı RRT tedavileri, hesaplanmış PNI değeri incelenerek hastaların koroner arter hastalığı ve vefat durumları önceden hazırlanmış olan veri toplama formuna kaydedildi. Prognostik Nutrisyonel İndeks, 10xserum albümini (g/dl)+(0,005xtoplam lenfosit sayısı (109/L)) formülü kullanılarak hesaplandı. Elde edilen PNI değeri ile hastaların koroner arter hastalığı ve mortalite ilişkisi değerlendirildi. Hastaların mortalite durumları ile ilgili bilgi hastane otomasyon sisteminden elde edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya 902 hemodiyaliz ve 69 periton diyalizi hastası olmak üzere toplam 971 hasta dahil edildi. 307(%31,7) hastanın KAH mevcuttu ve 206(%21,2) hasta ex oldu. Hemodiyaliz hasta grubu ile yapılan korelasyon analizinde Prognostik Nutrisyonel İndeksin KAH ve mortalite ile negatif korelasyon gösterdiği bulundu (p<0.01) .Aynı zamanda albümin, PTH ve hemoglobin ile Prognostik Nutrisyonel İndeks arasında doğru yönlü anlamlı ilişki olduğu gösterildi(p<0.01). Periton diyalizi hasta grubunda ise Prognostik Nutriyonel İndeks ile albümin arasında doğru yönlü anlamlı ilişki tespit edildi. PTH ve prognostik Nutrisyonel İndeks arasında negatif bir korelasyon saptandı. Prognostik Nutrisyonel İndeks'in hemodiyaliz hastalarında Koroner Arter Hastalığı ve mortaliteyi ön görmede bağımsız ve ters ilişkili bir parametre olduğu ortaya konuldu. Koroner arter hastalığını öngörmek için Prognostik Nutrisyonel Indeks'in optimum kesim değeri ≤47,59'dur. Duyarlılık değeri %56,20, özgüllük değeri ise %56,20 olarak elde edilmiştir. Eğri altında kalan alan (AUC) 0,609; %95 güven aralığı ise (0,570-0,647) olarak elde edilmiştir (p<0,001). ). Mortaliteyi öngörmek için PNI'in optimum kesim değeri ≤46,17'dir. Duyarlılık değeri %69,30, özgüllük değeri ise %69,40 olarak elde edilmiştir. Eğri altında kalan alan (AUC) 0,767; %95 güven aralığı ise (0,728-0,806) olarak elde edilmiştir (p<0,001). SONUÇ: Çalışmamız neticesinde elde ettiğimiz veriler Prognostik Nutrisyonel İndeks'in hemodiyaliz hastalarında koroner arter hastalığı ve mortalite hakkında öngörü sağlayan yeni, bağımsız ve pratik bir parametre olarak görülmektedir. Ayrıca PNI değerinin klinik pratikte nasıl kullanılabileceği hususunda daha çok çalışma yapılması ve KBH'ın evreleri boyunca sürekli olarak izlenmesi daha detaylı bilgiler sağlayabilir. Anahtar Sözcükler; Prognostik Nutrisyonel İndeks, Kronik Böbrek Hastalığı, Hemodiyaliz, Mortalite, Koroner Arter Hastalığı.