Kronik hastalığı olan kişilerin sosyal destek düzeyleri ile genel sağlık durumları arasındaki ilişki

Çalışmamıza Akdeniz Üniversitesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve onam veren 18 yaş üzeri kronik hastalığı olan kişiler dahil edilmiştir. Kronik hastalığı olan kişilerin algıladıkları sosyal destek düzeyi ile genel sağlık durumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma olan araştırmamız, anket yoluyla yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara sosyodemografik özellikleri, algıladıkları sosyal destek düzeyini değerlendirmek amacıyla Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve genel sağlık durumlarını belirlemek amacıyla Kısa Semptom Envanteri (KSE) yüz-yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Analizler SPSS (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı) versiyon 25.0 ile yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.Araştırmaya katılan 341 katılımcının yaş ortalaması 53,86±12,26 yıldır. Katılımcıların %41,1'i kadın; %76,8'i evli; %33,7'si lisans mezunudur. Katılımcıların %54'ünde hipertansiyon, %66'ında diabetes mellitus, %17,3'ünde hiperlipidemi, %16,4'inde hipotiroidi, %4,7'inde kalp yetmezliği, %4,7'sinde KOAH ve %8,8'inde diğer kronik hastalıklar vardır. Kronik hastalığı ile ilgili ilaç kullanma oranları %91,8'dir. Katılımcıların beraber yaşadığı kişi veya kişilerin hastalık sürecinde destek olma durumları %37,5 ile çok iyidir. ÇBASDÖ toplam ölçek puanı 58,83±16,59/84; aile desteği alt boyutu puanı 22,66±5,13/28'dir. KSE alt boyutlarından Depresyon puanı 9,15±9,38/60, Anksiyete puanı 10,74±8,69/65'tir. Katılımcıların algıladıkları genel sosyal destek yüksek bir seviyededir. Sosyal destek en çok aile üyelerinden görülmektedir. Katılımcıların ruhsal ve somatik belirti düzeyleri düşük seviyededir. Kronik hastalığı olan kişilerin Kısa Semptom Envanterinin alt boyutları ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek ölçeğinin alt boyutları ve toplam puanı arasında negatif bir ilişkinin olduğu saptanmıştır (p<0,01). Kronik hastalığı olan bireylerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri arttıkça; anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon, hostilite belirtilerinin azaldığı ve genel sağlık durumunun iyileştiği belirlenmiştir.Sonuç ve öneriler: Sosyal desteğin ruhsal ve somatik belirtiler üzerinde anlamlı ve düşürücü bir etkisinin olduğu, kronik hastalığa sahip bireylerin algıladıkları sosyal destek arttıkça, fiziksel ve ruhsal belirtilerin azalarak genel sağlık durumunun iyileştiği, aile üyelerinin sosyal destek kaynağı olarak önemli bir yere sahip olduğu bulunmuştur. Kronik hastalığı olan kişilere yaşadıkları sorunlar ile başa çıkabilmeleri için sosyal destek sağlanması önemlidir.