Kültürel zekâ ve kültürlerarası uyumluluk ilişkisi üzerine bir araştırma

İş yapma model ve yöntemlerinde hızla değiştiği küresel iş ortamında kültürel farklılıkların yönetiminde kültürel zekâ ve kültürel uyumluluk büyük önem taşımaktadır. Kültürel uyumluluk, çok kültürlü iş ortamlarına ve çalışma koşullarına uyum sağlamada kritik başarı faktörlerinden biridir. Aşırı rekabetçi bir iş ortamında farklı kültürlerden oluşan insanların çalıştığı kültürlerarası ortamlara uyum sağlama bakımından çeşitli "kültürel uyum" problemleri yaşanabilmektedir. İşgücünün küresel hareketliliğini fazla olduğu bir süreçte kültürlerarası uyum büyük bir önem taşımaktadır. Kültürel farklılıkları yetkin biçimde yönetmek ancak kültürel zekâ sayesinde mümkün olabilir. Kültürel farklılıkların temelinde; dil, etnik köken, din, politika, sosyal sınıf veya diğer birçok özellikler olabilmektedir. Kültürel çeşitliliği yönetmek, farklı kültürlere uyum sağlamak büyük önem taşımaktadır. Kültürlerarası farklılıkların başarılı bir şekilde yönetilmemesi durumunda çatışmalar ve gerginlik bireysel ve kurumsal performansı olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu araştırmada Kosova'da faaliyet gösteren çok uluslu işletmelerde çalışan yabancı uyruklu işgörenlerin "kültürel zekâ" ve "kültürel uyumluluk" algıları arasındaki ilişki ve bunun derinlerinde yer alan temel nedenlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Her kültürden insanın kendi kültürel normlarına göre oluşturduğu farklı kültürel hedefleri vardır ve insanlar bu hedeflere ulaşmak için farklı kültürel normlar geliştirirler. Söz konusu normlar evrensel olmadığı gibi, norma bağlı olarak ortaya çıkan davranışlar da evrensel değildir. Dolayısıyla norma bağlı olarak ve farklı davranış gösteren insanların çalıştığı çok uluslu ve çok kültürlü bir işyerinde kültürel farklılıkların yönetimi için kültürel zekâ gibi özel bir yeteneğe ihtiyaç vardır. Kültürel farklılıklara uyum sağlamak ve farklı kültürlerle birlikte çalışmayı öğrenmeye istekli olmak küresel iş piyasalarında önemli bir yetkinliktir. Kültürel uyum yeteneğinin yüksek olması, farklılıkları kolayca öğrenmek, zengin bir kültürlerarası iletişim kurabilmek gibi avantajlara sahip olurlar. Kültürel uyum yeteneği yüksek biri, iç ve dış çevresel faktörleri daha kolay kavrar ve kültürel farklılıklardan kaynaklanan sorunları daha kolay aşarlar. Aksi halde kişinin kendi kültürel kodlarını evrensel kodlar olarak değerlendirmesi önemli bir kültürel sorundur. Bu sorun ancak kültürel zekâ düzeyi görece yüksek ve kültürel uyum yeteneği gelişmiş işgörenler yardımıyla aşılabilir. Burada kültürel zekâ, kültüre özgü duyguları, hisleri, heyecanları, arzuları ve kültürün norm ve uygulamalarının anlaşılmasında önemli işlev görür. Farklı kültürden gelen kişilerin olaylara bakış açılarının farklı olmasının temelinde kültürel ve bireysel farklılıklar vardır. Bütün bu farklılıkları hem nicel hem de nitel verilere dayalı olarak anlamak ve açıklamak amacıyla araştırma karma yöntem araştırması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri, Kosova'da çalışan yabancı uyruklu işgörenlerden toplanmıştır. Nicel veriler kültürel zekâ ve kültürler arası uyumluluk ölçekleri yardımıyla, nitel veriler ise üst düzey yöneticilerle yapılan görüşmelerle toplanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi korelasyonel ve regrasyon analizleri, nitel verilerin analizinde ise betimsel ve tümevarımsal içerik analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Analiz bulgularına göre yabancı uyruklu çalışanların kültürel zekâ algıları ile kültürel uyumluluk algıları arasında anlamlı ilişki vardır. Bu ilişkiyi yöneticiler insanları motive etmenin önemli olduğunu belirtmekle birlikte yetenekli insanların ve kültürel zekâ düzeyleri yüksek olan insanların kültürel uyumluluk ve örgütsel sosyalizasyon algılarının da yüksek olduğu ortak kanaatini paylaşmışlardır.