Laparoskopik kolesistektomi ameliyatı sonrası uygulanan progresif gevşeme egzersizlerinin; ağrı şiddeti, fizyolojik parametreler, anksiyete ve taburculuğa etkisi

Bu araştırma, laparoskopik kolesistektomi ameliyatı sonrası uygulanan progresif gevşeme egzersizlerinin; ağrı şiddeti, fizyolojik parametreler, anksiyete ve taburculuğa etkisini incelemek amacıyla yapıldı. Randomize kontrollü deneysel türde olan araştırma Eylül 2023- Eylül 2024 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin genel cerrahi kliniğinde yürütüldü.Araştırmanın örneklemi G power 3.1.9.7 programında güç analizi yapılarak α=0,05, 0,71 etki büyüklüğü, %95güç ile 104 olarak belirlendi. Araştırmaya dâhil olan hastalar randomize şekilde 2 gruba atandı. Ameliyat sonrası süreçte hastalar bilgisayar destekli program ile ikili blok randomizasyon uygulanarakdeney (n=52) ve kontrol (n=52) grubuna ayrıldı (www.randomizer.org).Araştırma verilerinin toplanmasında; Veri Toplama Formu, Görsel Kıyaslama Ölçeği (GKÖ), Fizyolojik Parametreler İzlem Formu, Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği, Taburcu Olmaya Hazır Olma Ölçeği ve Progresif Gevşeme Egzersizleri CD'si kullanıldı. Deney ve kontrol grubundaki hastaların ameliyat öncesinde, veri toplama formu bilgileri kaydedilerek sürekli kaygı durumu değerlendirildi. Deney grubundaki hastalara klinikte rutin olarak uygulanan farmakolojik ağrı tedavisinin yanı sıra ameliyattan sonra 6. ve 10. saatte araştırmacı tarafından progresif gevşeme egzersizleri uygulandı. Ameliyat sonrası 4. saatte, ameliyat sonrası 6. ve 10. saatlerde uygulanan progresif gevşeme egzersizleri sonrasında; hastaların ağrı şiddeti, durumluk kaygı düzeyi ve fizyolojik parametreleri değerlendirildi. Kontrol grubundaki hastalara sadece klinikte rutin olarak uygulanan farmakolojik ağrı tedavisi uygulanarak ameliyat sonrası 4., 6. ve 10. saatlerde; hastaların ağrı şiddeti, durumluluk kaygı düzeyi ve fizyolojik parametreleri değerlendirildi. Ameliyattan sonraki gün sabah saatlerinde ise deney ve kontrol grubundaki hastaların taburculuğa hazır olma düzeyleri değerlendirildi. Verilerin değerlendirilmesindeSPSS for Windows 22 paket programı, program sonrasında verilerin analizi için sayılar, yüzdelikler, en az ve en çok değerler ile ortalama ve standart sapmalar, t testi, Mann Whitney U Analizi, Benferroni testi, Will Coxon testi, Ki-kare Testi, Cronbach α kat sayısı ve Kurtosis ve Skewness kat sayıları kullanıldı. Anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Deney grubunda ağrı puan ortalamaları, 6. ve 10. saatlerde kontrol grubuna göre anlamlı şekilde daha fazla azalma gösterdi (p=0.000, p=0.040). Ameliyat sonrası 4., 6. ve 10. saatlerde, deney ve kontrol grubu arasındaki vücut sıcaklığı ortalama farkının istatiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p=0.03, p=0.001, p=0.009). Deney grubunun vücut sıcaklığı ortalamaları, 4., 6. ve 10. saatlerde kontrol grubuna göre daha yüksekti. Deney ve kontrol grubunda 4., 6. ve 10. saatlerde nabız, sistolik ve diyastolik kan basıncı ortalama farkları ise istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0.05). Solunum hızı ortalamaları 4., 6. ve 10. saatlerde deney grubunda kontrol grubuna göre daha düşük bulundu ve bu farklar istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0.005, p=0.000, p=0.001). SpO2 farkları ise anlamlı değildi (p>0.05). Deney grubunun durumluk kaygı puanları, 6. ve 10. saatlerde kontrol grubuna göre daha düşük olarak ölçüldü. Sürekli kaygı farkı ise istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05). Kontrol grubunun kişisel durum, bilgi ve baş etme yeteneği alt boyut puan ortalamaları ile taburculuğa hazır olma toplam puanı deney grubuna göre daha yüksekti. Bu da kontrol grubunun taburcu olmaya daha fazla hazır olduğunu ortaya koydu. Bu araştırma sonucunda; laparoskopik kolesistektomi sonrası uygulanan progresif gevşeme egzersizlerinin ağrı şiddeti, fizyolojik parametreler içerisinde yer alan solunum hızı ve anksiyete etkisi üzerinde kontrol grubuna göre olumlu etkisinin olduğu belirlendi. Bu sonuç doğrultusunda hemşirelere laparoskopik kolesistektomi sonrası ağrı, solunum hızı ve anksiyeteyönetiminde farmakolojik olmayan yöntemler arasında yer alan progresif gevşeme egzersizlerini kliniklerde uygulaması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Ağrı, anksiyete, fizyolojik parametreler, laparoskopik kolesistektomi, progresif gevşeme egzersizleri, taburculu