Livable Streets as an Essential Quality of Social Life: The Case of 15 Ağustos Boulevard (Larnaca Road) of Famagusta, North Cyprus

ÖZ: Yaşanabilir sokaklar her yaş grubundan insanlara hizmet veren, ve özellikle yerleşim alanlarında sadece otomobil kullanımını ön planda tutan bir sokak türü değildir. Son yarım yüzyıl içinde geliştirilmiş cadde tasarımının temeli olan mühendislik standartları, öncelikle motorlu araç trafiğinin akışını sağlayacak otoyol ilkelerine dayanmaktadır. Sonuç olarak, motorlu araç çağında, sokak tasarımını öncelikli belirleyen otomobil kullanımı olmuş ve diğer fonksiyonlar göz ardı edilmiştir. Son yarım yüzyıl içinde geliştirilen, çağdaş kentsel planlama ve dolayısıyla mühendislik standartları, araç trafik akışını sağlayacak otoyol ilkeleri üzerinde yoğunlaşarak, motorlu taşıt ulaşımını kolaylaştıran otoyol tasarımı üzerinde yoğunlaşmıştır. Sonuç olarak, cağdaş şehirler, otomobil kullanımına öncelik verecek şekilde tasarlanmış ve diğer, bisiklet, yürüyüş ve benzeri ulaşım şekilleri göz ardı edilmiştir. Doğal olarak, bu durum kamusal alanlarda sosyal etkileşimi kısıtlamış ve sosyal açıdan yaşanılamaz sokaklar yaratmıştır. Ancak, konuyla ilgili yapılan literatür taramasında, yaşanabilir sokakların, özellikle yerleşim alanlarında, sadece otomobil kullanımına değil, tam tersine her yaştan insanlara çeşitli yönden hizmet verebilmesi gerekçesi ortaya koyulmuştur. Sonuç olarak, kentsel tasarımcıların sosyal etkileşimi teşvik eden ve sokakları sosyal bir mekan olarak kabul eden kriterler aracılığıyla sokakları yeniden kugulanması gerekmektedir. Bu çalışma, yaşanabilir sokak ilkeleri ve önlemlerine vurgu yaparak, kentteki kamusal alanın önemli bir parçası haline gelmiş canlı sokakları irdelemektedir. Bu çalışmada amaç, yaşanabilir sokakların, kamusal alandaki sosyal yaşamı geliştirmek açısından önemini tartışmak ve sokakların sosyal etkileşimi kısıtalayan özelliklerini tespit ederek, sokakların sosyal mekanlara dönüşümü için gereken özellikleri tartışmaktır. Araştırmanın diğer bir amacı ise, öncelikle kamusal alanlarda ‘mekan hissi’ (sense of space) duygusunu vurgulayan, sosyal etkileşimi oluşturmayı amaçlayan ilkeleri ve önlemleri oluşturmaktır. Bu araştırma çerçevesinde, kullanıcının yaşanabilir sokak özellikleri konusundaki algısıda incelenmiştir. Bu amaçla konu ile ilgili kapsamlı bir literatür taraması, anket ve saha çalışması yapılmıştır. Buna bağlı olarak, Gazimağusa kentinde bulunan 15 Ağustos Caddesi (Larnaka Yolu), mevcut sorunları vurgulamak ve sokağı geliştirilmek acısından, yaşanabilir sokak kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, 15 Ağustos Caddesinde (Larnaka Yolu), fiziksel, fonksiyonel ve sosyal sorunlar olduğuna işaret etmekte ve yaşanabilir sokak kriterlerinin yeniden ele alınması gerektiğini göstermektedir.