Maçka bölgesi (Değirmendere vadisi) XIX. yüzyıl kırsal kiliseleri ve koruma önerileri

Türkiye ve dünyadaki birçok ülkede çeşitli nedenlerle kırsal alanlarda yer alan dini yapıların kullanılmaz halde kalıp işlevsizleşmesi sorunu; insanın ve doğanın ortak öğretileri ile oluşturulan geleneksel yapıların bakımsız kalması, tahrip edilmesi veya yıkılması sonuçlarını ortaya çıkarmaktadır. Değişen yaşam biçimleri, kırsal alanlara yönelik sosyo-kültürel, ekonomik, fiziksel ve yasal tehditler göz önünde bulundurulduğunda bu alanların somut ve somut olmayan değerlerinin korunması konusu büyük önem taşımaktadır. 1839 yılında yayınlanan Tanzimat Fermanı ile bu döneme kadar Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde kilise yapmaları kanunlarla kısıtlanan Hristiyanlar, Ferman'ın sağladığı haklarla, yeni kiliseler inşa etmeye başlamışlardır. XIX. yüzyılda başlayan bu hızlı yapılaşma süreci XX. yüzyılın başlarında yaşanan mübadele ile Maçka kırsalında birçok yapının kullanılamaz halde kalması ile sonuçlanmıştır. Hristiyan halktan kalan dini yapıların birçoğu âtıl halde bırakılmış, bazıları yıkılmış, bazıları camiye çevrilerek kullanılmıştır. Sosyo-kültürel etkenler, ekonomik etkenler, aidiyet ve koruma bilinci, koruma politikalarındaki yetersizlikler gibi birçok nedenle korunma sorunları yaşayan bu yapılar için çok boyutlu koruma stratejileri oluşturulması gerekmektedir. Bu bağlamda çalışma, bölgede tespit edilen XIX. yüzyıla ait 14 adet kilisenin korumaya dair zorluklarını yapısal-çevresel-yönetsel çerçevede analiz etmeyi, koruma sorunlarına çözüm sunmayı ve yere özel koruma yaklaşımları geliştirmeyi amaçlamaktadır.