Essays on macroeconomics

Bu tez, özellikle parasal iktisat ve kurumsal finans alanı ile ilgili dört makaleden oluşmaktadır. Tezde, parasal aktarımda değişken faizden borçlanmanın rolü ile ilgili deneysel bulgular ortaya konmuş ve yatırımların bir kısmının borçlanarak karşılandığı teorik bir modelde, uzun dönemli ve değişken faizli borçların rolü, yeni Keynesgil bakış açısı ile tartışılmıştır. Para politikasının geleceğe ilişkin sürprizlerinin (sözlü yönlendirme), mevcut faiz oranına ilişkin sürprizlerinden farkı ve nakit akışı beklentilerinde borç vadesinin önemi gösterilmiş; hem deneysel hem de teorik olarak değişken faizli borçlanmanın parasal aktarımdaki etkisi tartışılmıştır. İlk makalede, hisse senedi piyasasında işlem gören büyük ölçekli firmaların hisse senedi fiyatlarının para politikasından nasıl etkilendikleri incelenmiştir. Vaka analizi çerçevesinde incelenen bulgular, para politikası karar günlerinde (Federal Open Market Committee meeting days) değişken faizden borçlanan firmaların hisse senedi fiyatlarının, politika şoklarına daha yüksek tepki verdiğini göstermektedir. Beklenen nakit akışı değişiminin ölçümünde, değişken faizli borç tutarı kadar borcun vadesinin de önemli olduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca, kendisini faiz oranı riskine karşı korumaya alan (hedging) firmalar, şoklardan da daha az etkilenmektedir. Bu kanalın işlerliğinin, para politikasının bugünkü faiz oranına ilişkin sürprizlerinden ziyade; geleceğe yönelik sürprizlerine (sözlü yönlendirme) bağlı olduğu gösterilmiştir. Bu etkinin piyasa katılımcıları tarafından benimsenmiş bir ataletten kaynaklanmadığı; yatırımcıların, firmaların bilançolarını, borç ve faiz oranı riskine karşın korunma bilgilerini gerçekten takip edip etmedikleri çeşitli istatistiksel testlerle tartışılmıştır. Son olarak, para politikası şokuna maruz kalındığı esnada sahip olunan değişken faizli borcun yarattığı nakit akışı beklentisinin, sonraki dönemlerdeki sermaye yatırımı, stok ve karlılık gibi değişkenleri anlamlı ölçüde etkilediği gösterilmiştir. İkinci makalede, ilk makaleye ilave deneysel testler sunulmaktadır. Bu bölümde firma örnekleminin orta ve küçük ölçekli firmaları da içerek şekilde genişletilmesi, finansal ya da elektrik, su, gaz dağıtımı gibi sektörlerin dahil edilip edilmemesi durumunda ortaya çıkan sonuçlar tartışılmıştır. Ayrıca ilk makalede tartışılan parasal aktarım mekanizmasının, sıfır alt tabanı döneminde de (2009-2014) çalışmaya devam ettiğine ilişkin ek analizler yapılmıştır. Üçüncü makalede, kısa ve uzun vadeli firma borcunun birlikte incelenebildiği basit bir teorik model kurulmuştur. Literatürde, firmaların borçlanacakları vadeyi seçerken önemli motivasyonlarından birisinin varlık ve nakit akışlarının vadesi olduğu gösterilmektedir. Buradan hareketle uzun ömürlü sermayeye sahip olan firmaların uzun vadeli borçlanabileceği, kısa ömürlü sermayeye sahip olan firmaların ise kısa vadeli borçlanabileceği bir yaklaşım benimsenmiştir. Böylece her iki borçlanma tipine karşı makro ihtiyati tedbirler dahil olmak üzere çeşitli şokların tartışılabileceği bir temel hazırlanmıştır. Bu makalenin ikinci kısmında, modele fiyat katılıkları gibi Yeni Keynesyen özellikler eklenmiş ve para politikasının rolü incelenmiştir. Genişletilmiş model, pek çok politika sorusunun tartışılabileceği bir yapıdadır. Benzer sıkılaştırıcı para politikası şoklarına maruz kalan, sabit faizli ve değişken faizli uzun dönemli borçlanma araçlarını kullanan modeller kendi aralarında kıyaslandığında; değişken faizli ekonomide tüketimin daha kötü etkilendiği ve para politikasının daha etkisiz olduğu gözlenmektedir. Bu bulgu, değişken faiz ve parasal aktarımı inceleyen literatür ile uyumludur. Ayrıca, değişken faizli borcun ortalama vadesinin uzun ve kısa olduğu modeller birbirleri ile kıyaslandığında; daha uzun vadenin, firmaları şoklardan daha fazla etkilenir hale getirdiği gösterilmiştir. Bu bulgular, ilk makaledeki ampirik sonuçlar ile uyumludur. Son makale ise yayın zorunluluğunu yerine getirmek amacı ile teze eklenmiştir. Türkiye ekonomisine ilişkin olan bu bölüm, tüketici güven endekslerinin özel tüketim büyümesini tahmin etme gücünü değerlendirmektedir. Buna göre, toplam tüketim, dayanıklı mal tüketimi ve dayanıksız mal tüketimindeki büyümeler için, çeyreklik veri ile en küçük kareler yöntemi kullanılarak güven endekslerini dahil eden ve etmeyen tahmin modelleri oluşturulmuştur. Ayrıca ihtiyati tasarruf hipotezi de test edilmiştir. Sonuçlar, güven endekslerinin özel tüketim büyümesine ilişkin bilgi içerdiğine; ancak bu bilginin, diğer makro değişkenler tahmin modellerine eklendiğinde önemini büyük ölçüde kaybettiğine işaret etmektedir.