Marmara Denizi yüzey suyundan izole edilen zararlı alg türlerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu

Bu tez çalışmasında Marmara Denizi yüzey suyunda Nisan 2021 ile Şubat 2022 tarihleri arasında sekiz istasyonda zararlı alg türlerinin yenilikçi moleküler yöntemlerle teşhisleri gerçekleştirilmiştir. Yarı kapalı Marmara Denizi, çevresindeki hızlı nüfus artışı, endüstriyel faaliyetler ve bunlara bağlı olarak yüksek kirlilik yüküne doğrudan maruz kalmaktadır. Ortaya çıkan antropojenik atık yükü ile yüzey sularına karışan kirleticiler, besin tuzu oranlarında değişime neden olmaktadır. Besin girdisi ile hızla artan birincil üretim 2020-2021 yıllarında yaşanan müsilaj oluşumu gibi zararlı artışlara neden olabilmektedir. Normal şartlarda yüzey sularında daha az yoğunlukta bulunan toksik fitoplankton türleri, ortam koşullarının bozulmasıyla baskın hale gelerek diğer canlılar ve insanlar için zararlı olabilmektedir. Bu tez çalışmasında insan sağlığına da etki eden ve zararlı alg aşırı çoğalmasına (HAB) neden olan fitoplankton türlerinin filogenetik analizlerle belirlenmesi amaçlanmıştır. Tez çalışması kapsamında gerçekleştirilen filogenetik analizler sonucunda Bacillariophyceae sınıfından iki türe ait üç suş ve Dinophyceae sınıfından beş türe ait yedi suş olmak üzere toplam 10 mikroalg suşundan oluşan 7 tür tespit edilmiştir. İzole edilen iki Pseudo-nitzschia cinsine ait suşun %63 oranında P. pungens, bir Cylindrotheca suşunun %97 oranında C. closterium, üç Prorocentrum suşunun ikisinin %100 oranında P. cordatum, birinin %100 oranında P. rhathymum, iki Amphidinium suşunun %100 oranında A. carterae ile benzerlik gösterdiği bulunmuştur. Çalışmada bulunan Durinskia sp. ve Biecheleria sp. suşlarının ise veri yetersizliğinden dolayı tür tayini yapılamamıştır. Çalışmada izole edilen Prorocentrum rhathymum Türk kıyı suları için, Durinskia sp. Marmara Denizi için yeni kayıttır. Pseudo-nitzschia cinsi ise filogenetik olarak Türk kıyı sularından ikinci kez bildirilmiştir. Bu tez çalışması ile ayrıntılı morfolojik araştırmalarda gözden kaçmış veya yanlış tanımlanmış kriptik türlerin de varlığı gösterilmiş, biyoçeşitlilik ve taksonomi çalışmalarında yenilikçi moleküler yöntemlerin de kullanılmasının önemi ortaya çıkmıştır.